Hoàng Anh
Writer
Khi không khí Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đang cận kề, nhu cầu sở hữu những xấp tiền mới, tiền mệnh giá nhỏ để phục vụ phong tục mừng tuổi hay đi lễ chùa đầu năm của người dân đang tăng nhiệt từng ngày. Tuy nhiên, đi kèm với nét văn hóa này là sự nở rộ của các dịch vụ đổi tiền "chợ đen" đầy rủi ro. Cơ quan chức năng vừa phát đi cảnh báo nghiêm khắc rằng hành vi đổi tiền hưởng chênh lệch không đúng quy định không chỉ tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo mà còn có thể khiến người tham gia đối mặt với mức phạt hành chính rất nặng, lên tới hàng chục triệu đồng.
Ma trận đổi tiền online và những cái bẫy tinh vi
Theo thông tin từ Công an tỉnh Nghệ An, lợi dụng tâm lý muốn có tiền mới nhanh chóng và ngại đến ngân hàng xếp hàng của người dân, nhiều cá nhân đã tổ chức các hoạt động đổi tiền trái phép nhằm thu lợi bất chính từ phí chênh lệch. Đáng chú ý, nếu như trước đây hoạt động này thường diễn ra lén lút tại các khu vực chợ hay cổng đền chùa, thì nay đã dịch chuyển mạnh mẽ lên không gian mạng. Các lời chào mời hấp dẫn như "dịch vụ đổi tiền tiện lợi", "giao tận nhà", "phí thấp nhất thị trường" hay "giao dịch siêu tốc" xuất hiện tràn lan trên các nền tảng mạng xã hội, tạo thành một ma trận bủa vây người dùng.
Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ảo đó là những rủi ro hiện hữu. Thực tế thời gian qua đã ghi nhận hàng loạt trường hợp người dân "tiền mất tật mang" khi giao dịch qua mạng. Kịch bản phổ biến nhất là đối tượng yêu cầu người có nhu cầu đổi tiền phải chuyển khoản đặt cọc trước. Ngay sau khi nhận được tiền, các đối tượng này lập tức cắt đứt liên lạc, chặn số điện thoại và chiếm đoạt tài sản. Một số trường hợp khác tuy nhận được tiền nhưng lại bị "rút ruột", số lượng không đủ như cam kết hoặc bị trộn lẫn tiền cũ, tiền nát vào giữa cọc tiền. Khi phát sinh tranh chấp, người dân thường rơi vào thế yếu và rất khó bảo vệ quyền lợi của mình do bản chất giao dịch này không có cơ sở pháp lý và không được pháp luật bảo hộ.
Chế tài xử phạt nghiêm khắc: Phạt tiền và tịch thu tang vật
Về mặt pháp lý, Cơ quan Công an khẳng định pháp luật Việt Nam đã có những quy định rất chặt chẽ về hoạt động thu, đổi tiền tệ. Căn cứ theo Thông tư số 25/2013/TT-NHNN ngày 02/12/2013 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, hoạt động thu, đổi tiền chỉ được phép thực hiện bởi các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền bao gồm: Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Kho bạc Nhà nước. Mọi hành vi của cá nhân, tổ chức không có chức năng ngân hàng nhưng tự ý thực hiện dịch vụ đổi tiền để hưởng chênh lệch giá hay thu phí đều được xác định là vi phạm pháp luật.
Mức chế tài xử phạt cho hành vi này được quy định cụ thể tại Nghị định số 88/2019/NĐ-CP ngày 14/11/2019 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng. Theo đó, cá nhân vi phạm quy định về đổi tiền không đúng thẩm quyền có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 40 triệu đồng. Đối với tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ tăng gấp đôi, dao động từ 40 triệu đồng đến 80 triệu đồng. Biện pháp khắc phục hậu quả đi kèm là buộc nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm. Điều này đồng nghĩa với việc người tham gia kinh doanh dịch vụ này không chỉ bị phạt nặng mà còn có nguy cơ mất trắng toàn bộ số tiền giao dịch.
Rủi ro hình sự từ tiền giả và khuyến cáo an toàn
Bên cạnh rủi ro về hành chính và tài sản, việc giao dịch trôi nổi còn tiềm ẩn nguy cơ pháp lý nghiêm trọng hơn liên quan đến tiền giả. Trong quá trình trao đổi chớp nhoáng, người dân rất khó kiểm định kỹ lưỡng từng tờ tiền, dẫn đến việc bị kẻ gian trà trộn tiền giả vào để tiêu thụ. Hành vi tàng trữ, lưu hành tiền giả, dù vô tình hay cố ý, đều là vi phạm pháp luật nghiêm trọng và có thể bị xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Trước tình hình phức tạp trên, Công an tỉnh Nghệ An khuyến cáo người dân cần đặc biệt nâng cao cảnh giác. Người dân cần thận trọng trước các dấu hiệu lừa đảo phổ biến trên mạng xã hội như: yêu cầu chuyển khoản cọc trước, tài khoản ảo không xác thực danh tính, không có địa chỉ giao dịch cụ thể hoặc hối thúc giao dịch nhanh mà không cần gặp mặt. Để đảm bảo an toàn tài sản và tuân thủ pháp luật, khi có nhu cầu đổi tiền mới hoặc tiền mệnh giá nhỏ, người dân nên đến trực tiếp các điểm giao dịch hợp pháp của ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước. Việc thực hiện giao dịch tại các kênh chính thống không chỉ giúp tránh được các bẫy lừa đảo, rủi ro tiền giả mà còn đảm bảo quyền lợi chính đáng và sự minh bạch cho mỗi người dân trong dịp Tết đến xuân về.
Ma trận đổi tiền online và những cái bẫy tinh vi
Theo thông tin từ Công an tỉnh Nghệ An, lợi dụng tâm lý muốn có tiền mới nhanh chóng và ngại đến ngân hàng xếp hàng của người dân, nhiều cá nhân đã tổ chức các hoạt động đổi tiền trái phép nhằm thu lợi bất chính từ phí chênh lệch. Đáng chú ý, nếu như trước đây hoạt động này thường diễn ra lén lút tại các khu vực chợ hay cổng đền chùa, thì nay đã dịch chuyển mạnh mẽ lên không gian mạng. Các lời chào mời hấp dẫn như "dịch vụ đổi tiền tiện lợi", "giao tận nhà", "phí thấp nhất thị trường" hay "giao dịch siêu tốc" xuất hiện tràn lan trên các nền tảng mạng xã hội, tạo thành một ma trận bủa vây người dùng.
Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ảo đó là những rủi ro hiện hữu. Thực tế thời gian qua đã ghi nhận hàng loạt trường hợp người dân "tiền mất tật mang" khi giao dịch qua mạng. Kịch bản phổ biến nhất là đối tượng yêu cầu người có nhu cầu đổi tiền phải chuyển khoản đặt cọc trước. Ngay sau khi nhận được tiền, các đối tượng này lập tức cắt đứt liên lạc, chặn số điện thoại và chiếm đoạt tài sản. Một số trường hợp khác tuy nhận được tiền nhưng lại bị "rút ruột", số lượng không đủ như cam kết hoặc bị trộn lẫn tiền cũ, tiền nát vào giữa cọc tiền. Khi phát sinh tranh chấp, người dân thường rơi vào thế yếu và rất khó bảo vệ quyền lợi của mình do bản chất giao dịch này không có cơ sở pháp lý và không được pháp luật bảo hộ.
Chế tài xử phạt nghiêm khắc: Phạt tiền và tịch thu tang vật
Về mặt pháp lý, Cơ quan Công an khẳng định pháp luật Việt Nam đã có những quy định rất chặt chẽ về hoạt động thu, đổi tiền tệ. Căn cứ theo Thông tư số 25/2013/TT-NHNN ngày 02/12/2013 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, hoạt động thu, đổi tiền chỉ được phép thực hiện bởi các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền bao gồm: Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Kho bạc Nhà nước. Mọi hành vi của cá nhân, tổ chức không có chức năng ngân hàng nhưng tự ý thực hiện dịch vụ đổi tiền để hưởng chênh lệch giá hay thu phí đều được xác định là vi phạm pháp luật.
Mức chế tài xử phạt cho hành vi này được quy định cụ thể tại Nghị định số 88/2019/NĐ-CP ngày 14/11/2019 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng. Theo đó, cá nhân vi phạm quy định về đổi tiền không đúng thẩm quyền có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 40 triệu đồng. Đối với tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ tăng gấp đôi, dao động từ 40 triệu đồng đến 80 triệu đồng. Biện pháp khắc phục hậu quả đi kèm là buộc nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm. Điều này đồng nghĩa với việc người tham gia kinh doanh dịch vụ này không chỉ bị phạt nặng mà còn có nguy cơ mất trắng toàn bộ số tiền giao dịch.
Rủi ro hình sự từ tiền giả và khuyến cáo an toàn
Bên cạnh rủi ro về hành chính và tài sản, việc giao dịch trôi nổi còn tiềm ẩn nguy cơ pháp lý nghiêm trọng hơn liên quan đến tiền giả. Trong quá trình trao đổi chớp nhoáng, người dân rất khó kiểm định kỹ lưỡng từng tờ tiền, dẫn đến việc bị kẻ gian trà trộn tiền giả vào để tiêu thụ. Hành vi tàng trữ, lưu hành tiền giả, dù vô tình hay cố ý, đều là vi phạm pháp luật nghiêm trọng và có thể bị xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Trước tình hình phức tạp trên, Công an tỉnh Nghệ An khuyến cáo người dân cần đặc biệt nâng cao cảnh giác. Người dân cần thận trọng trước các dấu hiệu lừa đảo phổ biến trên mạng xã hội như: yêu cầu chuyển khoản cọc trước, tài khoản ảo không xác thực danh tính, không có địa chỉ giao dịch cụ thể hoặc hối thúc giao dịch nhanh mà không cần gặp mặt. Để đảm bảo an toàn tài sản và tuân thủ pháp luật, khi có nhu cầu đổi tiền mới hoặc tiền mệnh giá nhỏ, người dân nên đến trực tiếp các điểm giao dịch hợp pháp của ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước. Việc thực hiện giao dịch tại các kênh chính thống không chỉ giúp tránh được các bẫy lừa đảo, rủi ro tiền giả mà còn đảm bảo quyền lợi chính đáng và sự minh bạch cho mỗi người dân trong dịp Tết đến xuân về.
