myle.vnreview
Writer
Trước sức ép thị phần bị thu hẹp nghiêm trọng và sự vươn lên mạnh mẽ của các thương hiệu công nghệ trẻ, đặc biệt là Xiaomi, đại diện hãng điều hòa truyền thống Gree đã công khai chỉ trích hàng loạt chiêu trò tiếp thị của ngành công nghiệp điện lạnh ở Trung Quốc.
Khi nỗi sợ tiền điện biến thành “mồi ngon” cho quảng cáo
Mỗi khi mùa hè oi bức ập đến, nỗi lo lớn nhất của người tiêu dùng không chỉ là cái nóng thiêu đốt mà chính là hóa đơn tiền điện vào cuối tháng. Đối với những người đi thuê nhà, việc phải sử dụng những chiếc máy điều hòa đời cũ, hiệu suất kém thực sự là một “cơn ác mộng”. Tâm lý chung của người dùng là luôn phải cân đo đong đếm từng giờ bật máy: không dám đặt nhiệt độ quá thấp, không dám để máy chạy qua đêm và thường xuyên chọn giải pháp tắt máy ngay khi phòng vừa kịp mát trước khi đi ngủ.
Chính đánh búng vào tâm lý lo sợ này, trong suốt nhiều năm qua, các khẩu hiệu quảng cáo như "chỉ tiêu thụ một kWh (1 số điện) mỗi đêm" đã trở thành quân bài marketing bách chiến bách thắng của nhiều thương hiệu lớn, biến thành một tiêu chuẩn ngầm định vị cho một chiếc điều hòa tiết kiệm năng lượng.
Tuy nhiên, mới đây, trong một cuộc phỏng vấn thẳng thắn với tờ Sina Technology, ông Zhu Lei – Giám đốc Marketing của hãng điều hòa Gree Electric Appliances – đã dội một gáo nước lạnh vào toàn ngành khi khẳng định: Khẩu hiệu "chỉ sử dụng một kilowatt-giờ điện mỗi đêm" bản chất chỉ là một chiêu trò tiếp thị gian dối và là hành vi lừa đảo người tiêu dùng.
Góc khuất phòng thí nghiệm và những số liệu “ma”
Theo phân tích chuyên môn của ông Zhu Lei, con số 1 kWh/đêm hoàn toàn có thể đạt được, nhưng câu hỏi đặt ra là: Trong điều kiện nào?
Các hãng sản xuất đã cố tình thiết lập một môi trường lý tưởng cực đoan trong phòng thí nghiệm đóng kín và cách nhiệt hoàn hảo: nhiệt độ ngoài trời ổn định ở mức 26°C và nhiệt độ trong nhà cũng được cài đặt chính xác ở mức 26°C. Trong bối cảnh đó, máy điều hòa gần như chỉ tốn năng lượng để vận hành quạt gió, còn máy nén (compressor) – bộ phận ngốn điện nhất của hệ thống – hoàn toàn ngừng hoạt động. Ở điều kiện này, máy thậm chí còn tiêu thụ ít hơn 1 kWh điện, chứ không riêng gì một số.
"Thực tế mùa hè hoàn toàn khác xa phòng thí nghiệm. Nhiệt độ ngoài trời thường xuyên vượt ngưỡng 35°C, thậm chí chạm mốc 40°C vào ban ngày và duy trì mức rất cao vào ban đêm. Không gian phòng ở thực tế còn chịu tác động từ tường hấp thụ nhiệt, cửa sổ kính và các thiết bị phát nhiệt khác. Máy nén bắt buộc phải vận hành hết công suất liên tục để duy trì độ lạnh. Do đó, con số 1 kWh mang đi quảng cáo hoàn toàn vô nghĩa và chỉ có giá trị tham khảo trên giấy", ông Zhu Lei nhấn mạnh.
Vị giám đốc này thừa nhận, xét về mặt truyền thông, khẩu hiệu này đã thành công vang dội giống như câu nói kinh điển của một hãng điện thoại năm xưa: "Sạc 5 phút, liên lạc 2 tiếng". Nó chiếm lĩnh tâm trí người tiêu dùng ngay lập tức và tạo dựng hình ảnh thương hiệu rất tốt. Tuy nhiên, sản phẩm thực tế không như kỳ vọng sẽ tạo ra sự bất công lớn cho những khách hàng xuống tiền dựa trên quảng cáo.
Vạch trần vấn nạn “cheat benchmark” chỉ số hiệu suất APF
Không dừng lại ở câu chuyện số điện, đại diện Gree tiếp tục chĩa mũi giáo vào một góc khuất nhức nhối khác của ngành: thực trạng ghi sai hoặc thổi phồng chỉ số APF (Hệ số công suất trung bình năm) – chỉ số đo lường hiệu suất năng lượng tổng thể của điều hòa. Về lý thuyết, APF càng cao thì máy càng tiết kiệm điện.
Tuy nhiên, kẽ hở nằm ở quy trình kiểm định. Theo tiêu chuẩn quốc gia hiện hành của Trung Quốc, chỉ số APF không được đo bằng cách theo dõi máy hoạt động suốt 365 ngày thực tế, mà thay vào đó là kiểm tra mức tiêu thụ điện năng tại một số điểm nhiệt độ cố định bao gồm 24 độ C, 29 độ C, và 35 độ C, sau đó áp dụng công thức để ngoại suy ra kết quả cả năm.
Nắm được quy luật này, nhiều doanh nghiệp đã tiến hành "tối ưu hóa theo định hướng kiểm tra" (tương tự hiện tượng các hãng smartphone gian lận điểm hiệu năng Benchmark). Họ lập trình cho chip điều khiển biến tần (Inverter) chạy ở chế độ siêu tiết kiệm điện vừa vặn tại đúng các mốc nhiệt độ kiểm tra, từ đó đẩy giá trị APF lên mức cao bất thường, từ 6.0 đến 6.3.
Ông Zhu Lei đặt câu hỏi đầy cay nghiệt: "Tại sao chỉ số APF của các thương hiệu truyền thống lâu năm luôn chỉ ở mức 5.3 hoặc 5.4, trong khi một số hãng mới nổi lại dễ dàng đạt tới 6.3? Vì sao mẫu máy của thương hiệu mẹ lại có APF thấp hơn thương hiệu con giá rẻ do họ mua lại? Đây không phải đột phá công nghệ, đây là hành vi lợi dụng kẽ hở tiêu chuẩn."
Tệ hơn nữa, cuộc điều tra ngẫu nhiên trên toàn quốc tại Trung Quốc cho thấy có tới 12,7% máy điều hòa gặp lỗi "không nhất quán giữa sản phẩm kiểm tra và sản phẩm sản xuất hàng loạt". Nghĩa là, doanh nghiệp sử dụng vật liệu cao cấp, dàn đồng dày, máy nén công suất lớn để đi kiểm định lấy nhãn năng lượng cao, nhưng khi đưa vào dây chuyền sản xuất thương mại lại âm thầm cắt giảm linh kiện, thay thế bằng vật liệu rẻ tiền (như chuyển từ ống đồng sang ống nhôm) nhằm tối ưu chi phí.
“Hút chân không 15 phút” và đòn đánh trúng tim đen của Xiaomi
Một chủ đề nóng hổi khác được ông Zhu Lei đưa ra mổ xẻ chính là vụ việc "hút chân không 15 phút" gây xôn xao dư luận gần đây. Sự việc bắt nguồn từ việc Xiaomi mạnh tay ban hành án phạt nặng chưa từng có đối với các kỹ sư lắp đặt làm ẩu: đưa thợ vào danh sách đen vĩnh viễn, phạt tiền các đại lý bán lẻ và công khai danh tính toàn quốc.
Xiaomi áp đặt quy trình giám sát nghiêm ngặt bằng công nghệ: quá trình hút chân không phải kéo dài tối thiểu 15 phút, toàn bộ dữ liệu về áp suất và thời gian thực được đồng bộ trực tiếp lên hệ thống đám mây (Cloud). Nếu không đạt chuẩn, đơn hàng sẽ khóa và thợ không được thanh toán. Động thái này giúp Xiaomi ghi điểm tuyệt đối trong mắt người dùng, đẩy các hãng truyền thống vào thế bị động.
Dưới góc nhìn của Gree, ông Zhu Lei thẳng thừng gạt đi yếu tố công nghệ trong chiến dịch này: "Hút chân không không phải là công nghệ mới, càng không phải lợi thế cạnh tranh riêng biệt. Đó đơn giản là yêu cầu tiêu chuẩn quốc gia cơ bản nhất khi lắp đặt điều hòa sử dụng các dòng gas mới như R32 hay R410A nhằm đuổi sạch không khí và hơi ẩm ra khỏi đường ống. Cho dù hút 15 phút hay 2 tiếng, yếu tố quyết định điều hòa tốt hay không vẫn nằm ở chất lượng phần cứng cốt lõi của máy. Sản phẩm không tốt thì quy trình chuẩn hóa đến đâu cũng vô ích."
Đòn phòng thủ truyền thông khi ngôi vương lung lay
Giới phân tích thị trường nhận định, chuỗi phát ngôn "vạch áo cho người xem lưng" của đại diện Gree không đơn thuần là để bảo vệ người tiêu dùng, mà là một đòn tấn công trong thế phòng thủ trước bối cảnh đế chế truyền thống này đang bị lung lay dữ dội.
Sự bành trướng thần tốc của Xiaomi trong mảng điện lạnh đến từ việc họ đánh trúng gu của tệp khách hàng trẻ: thiết kế tối giản, mức giá phá giá nhờ tối ưu chuỗi cung ứng và khả năng kết nối hệ sinh thái nhà thông minh (Smart Home) vượt trội. Việc Gree đánh mất thị phần vào tay một "kẻ ngoại đạo" từ ngành Internet là một thực tế rất khó chấp nhận đối với một ông lớn từng thống trị ngành điện lạnh nhiều thập kỷ.
Thêm vào đó, Gree vừa trải qua cuộc khẩu chiến căng thẳng với Hisense hồi tháng 4 khi đôi bên tố nhau ăn cắp bản quyền khẩu hiệu "vật liệu đồng thật" và sử dụng "nhôm thay đồng". Chuỗi áp lực bủa vây buộc Gree phải chọn cách lên tiếng đanh thép để định hình lại tiêu chuẩn thị trường.
Tuyên bố của ông Zhu Lei về việc "Gree sẽ không tham gia vào các cuộc chiến giá cả khốc liệt, tuân thủ nguyên tắc không giảm tính năng, không dùng chiêu trò và không tăng giá" là lời khẳng định vị thế của một hãng làm chủ công nghệ phần cứng (với dòng máy nén Landa tự phát triển). Giá của Gree có thể cao, nhưng tiêu chuẩn kỹ thuật sẽ không bị hạ thấp để chạy theo biên lợi nhuận.
Lời kết
Bỏ qua những toan tính thị phần và các cuộc khẩu chiến thương mại, sự lên tiếng của các hãng lớn như Gree đang mang lại những tín hiệu tích cực cho người tiêu dùng. Nó buộc toàn ngành phải nhìn nhận lại tính trung thực trong quảng cáo và sự minh bạch trong khâu lắp đặt hậu mãi.
Sức ép từ dư luận cũng đang thúc đẩy các cơ quan quản lý thắt chặt hàng rào kỹ thuật. Đến cuối năm 2026, các tiêu chuẩn kiểm định mới ở Trung Quốc dự kiến sẽ chuyển từ APF sang DAPF (Hiệu suất năng lượng hàng năm động), đồng thời bổ sung các bài kiểm tra trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt để triệt tiêu tận gốc các kẽ hở "gian lận điểm số", trả lại một thị trường cạnh tranh sòng phẳng và minh bạch cho người tiêu dùng.
Khi nỗi sợ tiền điện biến thành “mồi ngon” cho quảng cáo
Mỗi khi mùa hè oi bức ập đến, nỗi lo lớn nhất của người tiêu dùng không chỉ là cái nóng thiêu đốt mà chính là hóa đơn tiền điện vào cuối tháng. Đối với những người đi thuê nhà, việc phải sử dụng những chiếc máy điều hòa đời cũ, hiệu suất kém thực sự là một “cơn ác mộng”. Tâm lý chung của người dùng là luôn phải cân đo đong đếm từng giờ bật máy: không dám đặt nhiệt độ quá thấp, không dám để máy chạy qua đêm và thường xuyên chọn giải pháp tắt máy ngay khi phòng vừa kịp mát trước khi đi ngủ.
Chính đánh búng vào tâm lý lo sợ này, trong suốt nhiều năm qua, các khẩu hiệu quảng cáo như "chỉ tiêu thụ một kWh (1 số điện) mỗi đêm" đã trở thành quân bài marketing bách chiến bách thắng của nhiều thương hiệu lớn, biến thành một tiêu chuẩn ngầm định vị cho một chiếc điều hòa tiết kiệm năng lượng.
Tuy nhiên, mới đây, trong một cuộc phỏng vấn thẳng thắn với tờ Sina Technology, ông Zhu Lei – Giám đốc Marketing của hãng điều hòa Gree Electric Appliances – đã dội một gáo nước lạnh vào toàn ngành khi khẳng định: Khẩu hiệu "chỉ sử dụng một kilowatt-giờ điện mỗi đêm" bản chất chỉ là một chiêu trò tiếp thị gian dối và là hành vi lừa đảo người tiêu dùng.
Góc khuất phòng thí nghiệm và những số liệu “ma”
Theo phân tích chuyên môn của ông Zhu Lei, con số 1 kWh/đêm hoàn toàn có thể đạt được, nhưng câu hỏi đặt ra là: Trong điều kiện nào?
Các hãng sản xuất đã cố tình thiết lập một môi trường lý tưởng cực đoan trong phòng thí nghiệm đóng kín và cách nhiệt hoàn hảo: nhiệt độ ngoài trời ổn định ở mức 26°C và nhiệt độ trong nhà cũng được cài đặt chính xác ở mức 26°C. Trong bối cảnh đó, máy điều hòa gần như chỉ tốn năng lượng để vận hành quạt gió, còn máy nén (compressor) – bộ phận ngốn điện nhất của hệ thống – hoàn toàn ngừng hoạt động. Ở điều kiện này, máy thậm chí còn tiêu thụ ít hơn 1 kWh điện, chứ không riêng gì một số.
"Thực tế mùa hè hoàn toàn khác xa phòng thí nghiệm. Nhiệt độ ngoài trời thường xuyên vượt ngưỡng 35°C, thậm chí chạm mốc 40°C vào ban ngày và duy trì mức rất cao vào ban đêm. Không gian phòng ở thực tế còn chịu tác động từ tường hấp thụ nhiệt, cửa sổ kính và các thiết bị phát nhiệt khác. Máy nén bắt buộc phải vận hành hết công suất liên tục để duy trì độ lạnh. Do đó, con số 1 kWh mang đi quảng cáo hoàn toàn vô nghĩa và chỉ có giá trị tham khảo trên giấy", ông Zhu Lei nhấn mạnh.
Vị giám đốc này thừa nhận, xét về mặt truyền thông, khẩu hiệu này đã thành công vang dội giống như câu nói kinh điển của một hãng điện thoại năm xưa: "Sạc 5 phút, liên lạc 2 tiếng". Nó chiếm lĩnh tâm trí người tiêu dùng ngay lập tức và tạo dựng hình ảnh thương hiệu rất tốt. Tuy nhiên, sản phẩm thực tế không như kỳ vọng sẽ tạo ra sự bất công lớn cho những khách hàng xuống tiền dựa trên quảng cáo.
Vạch trần vấn nạn “cheat benchmark” chỉ số hiệu suất APF
Không dừng lại ở câu chuyện số điện, đại diện Gree tiếp tục chĩa mũi giáo vào một góc khuất nhức nhối khác của ngành: thực trạng ghi sai hoặc thổi phồng chỉ số APF (Hệ số công suất trung bình năm) – chỉ số đo lường hiệu suất năng lượng tổng thể của điều hòa. Về lý thuyết, APF càng cao thì máy càng tiết kiệm điện.
Tuy nhiên, kẽ hở nằm ở quy trình kiểm định. Theo tiêu chuẩn quốc gia hiện hành của Trung Quốc, chỉ số APF không được đo bằng cách theo dõi máy hoạt động suốt 365 ngày thực tế, mà thay vào đó là kiểm tra mức tiêu thụ điện năng tại một số điểm nhiệt độ cố định bao gồm 24 độ C, 29 độ C, và 35 độ C, sau đó áp dụng công thức để ngoại suy ra kết quả cả năm.
Nắm được quy luật này, nhiều doanh nghiệp đã tiến hành "tối ưu hóa theo định hướng kiểm tra" (tương tự hiện tượng các hãng smartphone gian lận điểm hiệu năng Benchmark). Họ lập trình cho chip điều khiển biến tần (Inverter) chạy ở chế độ siêu tiết kiệm điện vừa vặn tại đúng các mốc nhiệt độ kiểm tra, từ đó đẩy giá trị APF lên mức cao bất thường, từ 6.0 đến 6.3.
Ông Zhu Lei đặt câu hỏi đầy cay nghiệt: "Tại sao chỉ số APF của các thương hiệu truyền thống lâu năm luôn chỉ ở mức 5.3 hoặc 5.4, trong khi một số hãng mới nổi lại dễ dàng đạt tới 6.3? Vì sao mẫu máy của thương hiệu mẹ lại có APF thấp hơn thương hiệu con giá rẻ do họ mua lại? Đây không phải đột phá công nghệ, đây là hành vi lợi dụng kẽ hở tiêu chuẩn."
Tệ hơn nữa, cuộc điều tra ngẫu nhiên trên toàn quốc tại Trung Quốc cho thấy có tới 12,7% máy điều hòa gặp lỗi "không nhất quán giữa sản phẩm kiểm tra và sản phẩm sản xuất hàng loạt". Nghĩa là, doanh nghiệp sử dụng vật liệu cao cấp, dàn đồng dày, máy nén công suất lớn để đi kiểm định lấy nhãn năng lượng cao, nhưng khi đưa vào dây chuyền sản xuất thương mại lại âm thầm cắt giảm linh kiện, thay thế bằng vật liệu rẻ tiền (như chuyển từ ống đồng sang ống nhôm) nhằm tối ưu chi phí.
“Hút chân không 15 phút” và đòn đánh trúng tim đen của Xiaomi
Một chủ đề nóng hổi khác được ông Zhu Lei đưa ra mổ xẻ chính là vụ việc "hút chân không 15 phút" gây xôn xao dư luận gần đây. Sự việc bắt nguồn từ việc Xiaomi mạnh tay ban hành án phạt nặng chưa từng có đối với các kỹ sư lắp đặt làm ẩu: đưa thợ vào danh sách đen vĩnh viễn, phạt tiền các đại lý bán lẻ và công khai danh tính toàn quốc.
Xiaomi áp đặt quy trình giám sát nghiêm ngặt bằng công nghệ: quá trình hút chân không phải kéo dài tối thiểu 15 phút, toàn bộ dữ liệu về áp suất và thời gian thực được đồng bộ trực tiếp lên hệ thống đám mây (Cloud). Nếu không đạt chuẩn, đơn hàng sẽ khóa và thợ không được thanh toán. Động thái này giúp Xiaomi ghi điểm tuyệt đối trong mắt người dùng, đẩy các hãng truyền thống vào thế bị động.
Dưới góc nhìn của Gree, ông Zhu Lei thẳng thừng gạt đi yếu tố công nghệ trong chiến dịch này: "Hút chân không không phải là công nghệ mới, càng không phải lợi thế cạnh tranh riêng biệt. Đó đơn giản là yêu cầu tiêu chuẩn quốc gia cơ bản nhất khi lắp đặt điều hòa sử dụng các dòng gas mới như R32 hay R410A nhằm đuổi sạch không khí và hơi ẩm ra khỏi đường ống. Cho dù hút 15 phút hay 2 tiếng, yếu tố quyết định điều hòa tốt hay không vẫn nằm ở chất lượng phần cứng cốt lõi của máy. Sản phẩm không tốt thì quy trình chuẩn hóa đến đâu cũng vô ích."
Đòn phòng thủ truyền thông khi ngôi vương lung lay
Giới phân tích thị trường nhận định, chuỗi phát ngôn "vạch áo cho người xem lưng" của đại diện Gree không đơn thuần là để bảo vệ người tiêu dùng, mà là một đòn tấn công trong thế phòng thủ trước bối cảnh đế chế truyền thống này đang bị lung lay dữ dội.
Sự bành trướng thần tốc của Xiaomi trong mảng điện lạnh đến từ việc họ đánh trúng gu của tệp khách hàng trẻ: thiết kế tối giản, mức giá phá giá nhờ tối ưu chuỗi cung ứng và khả năng kết nối hệ sinh thái nhà thông minh (Smart Home) vượt trội. Việc Gree đánh mất thị phần vào tay một "kẻ ngoại đạo" từ ngành Internet là một thực tế rất khó chấp nhận đối với một ông lớn từng thống trị ngành điện lạnh nhiều thập kỷ.
Thêm vào đó, Gree vừa trải qua cuộc khẩu chiến căng thẳng với Hisense hồi tháng 4 khi đôi bên tố nhau ăn cắp bản quyền khẩu hiệu "vật liệu đồng thật" và sử dụng "nhôm thay đồng". Chuỗi áp lực bủa vây buộc Gree phải chọn cách lên tiếng đanh thép để định hình lại tiêu chuẩn thị trường.
Tuyên bố của ông Zhu Lei về việc "Gree sẽ không tham gia vào các cuộc chiến giá cả khốc liệt, tuân thủ nguyên tắc không giảm tính năng, không dùng chiêu trò và không tăng giá" là lời khẳng định vị thế của một hãng làm chủ công nghệ phần cứng (với dòng máy nén Landa tự phát triển). Giá của Gree có thể cao, nhưng tiêu chuẩn kỹ thuật sẽ không bị hạ thấp để chạy theo biên lợi nhuận.
Lời kết
Bỏ qua những toan tính thị phần và các cuộc khẩu chiến thương mại, sự lên tiếng của các hãng lớn như Gree đang mang lại những tín hiệu tích cực cho người tiêu dùng. Nó buộc toàn ngành phải nhìn nhận lại tính trung thực trong quảng cáo và sự minh bạch trong khâu lắp đặt hậu mãi.
Sức ép từ dư luận cũng đang thúc đẩy các cơ quan quản lý thắt chặt hàng rào kỹ thuật. Đến cuối năm 2026, các tiêu chuẩn kiểm định mới ở Trung Quốc dự kiến sẽ chuyển từ APF sang DAPF (Hiệu suất năng lượng hàng năm động), đồng thời bổ sung các bài kiểm tra trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt để triệt tiêu tận gốc các kẽ hở "gian lận điểm số", trả lại một thị trường cạnh tranh sòng phẳng và minh bạch cho người tiêu dùng.
Nguồn: Sohu
