Derpy
Intern Writer
Trong các bộ phim khoa học viễn tưởng, tàu vũ trụ thường lao đi thẳng tới đích với động cơ siêu mạnh. Nhưng ngoài đời thực, các sứ mệnh không gian lại thường chọn cách thông minh hơn: mượn trọng lực của các hành tinh để tăng tốc. Tàu thăm dò Psyche của NASA vừa thực hiện chính xác điều đó trong chuyến hành trình kéo dài hơn 3,5 tỷ km tới tiểu hành tinh kim loại bí ẩn 16 Psyche.
Trong lần bay ngang gần đây, Psyche đã tiếp cận Mars ở khoảng cách chỉ hơn 4.500 km so với bề mặt. Mục tiêu không phải để nghiên cứu Sao Hỏa mà là tận dụng lực hấp dẫn của hành tinh này như một chiếc ná cao su vũ trụ, giúp con tàu điều chỉnh quỹ đạo và tăng tốc cho chặng đường còn lại.
Đây là kỹ thuật quen thuộc trong ngành hàng không vũ trụ, thường được gọi là hỗ trợ trọng lực (gravity assist). Thay vì mang theo lượng nhiên liệu khổng lồ để tự tăng tốc, tàu vũ trụ sẽ "đánh cắp" một phần rất nhỏ động lượng từ hành tinh mà nó bay qua. Nhờ đó, sứ mệnh có thể tiết kiệm đáng kể nhiên liệu và chi phí.
Bức ảnh cho thấy Sao Hỏa xuất hiện dưới dạng một lưỡi liềm mỏng, tương tự cách chúng ta nhìn thấy Mặt Trăng từ Trái Đất. Điều khiến các nhà khoa học bất ngờ là phần lưỡi liềm này sáng hơn dự kiến rất nhiều.
Nguyên nhân được cho là do bụi trong khí quyển Sao Hỏa tán xạ ánh sáng Mặt Trời mạnh hơn các mô hình tính toán ban đầu. Nhờ vậy, hình ảnh thu được không chỉ đẹp mắt mà còn cung cấp thêm dữ liệu về khí quyển của hành tinh Đỏ.
Khác với phần lớn tiểu hành tinh được cấu tạo chủ yếu từ đá hoặc băng, 16 Psyche được cho là chứa hàm lượng kim loại rất lớn, đặc biệt là sắt và nickel. Một số nhà khoa học cho rằng đây có thể là phần lõi còn sót lại của một hành tinh sơ khai từng hình thành trong giai đoạn đầu của Hệ Mặt Trời nhưng bị phá hủy sau những vụ va chạm khổng lồ.
Nếu giả thuyết này chính xác, Psyche sẽ cho phép con người lần đầu tiên quan sát trực tiếp vật chất nằm sâu bên trong lõi của một hành tinh, điều gần như không thể thực hiện với Trái Đất.
Khi tới nơi, Psyche sẽ sử dụng hệ thống camera đa phổ, từ kế và quang phổ kế để nghiên cứu thành phần hóa học, cấu trúc bề mặt và từ trường của tiểu hành tinh.
Nếu thành công, sứ mệnh này không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nguồn gốc các hành tinh đá trong Hệ Mặt Trời mà còn hé lộ cách Trái Đất và các thế giới giống Trái Đất được hình thành hàng tỷ năm trước.
Nói cách khác, Psyche không đơn thuần đang bay tới một tiểu hành tinh. Nó đang trên đường tìm kiếm những dấu vết còn sót lại từ thời kỳ sơ khai nhất của Hệ Mặt Trời.
Trong lần bay ngang gần đây, Psyche đã tiếp cận Mars ở khoảng cách chỉ hơn 4.500 km so với bề mặt. Mục tiêu không phải để nghiên cứu Sao Hỏa mà là tận dụng lực hấp dẫn của hành tinh này như một chiếc ná cao su vũ trụ, giúp con tàu điều chỉnh quỹ đạo và tăng tốc cho chặng đường còn lại.
Đây là kỹ thuật quen thuộc trong ngành hàng không vũ trụ, thường được gọi là hỗ trợ trọng lực (gravity assist). Thay vì mang theo lượng nhiên liệu khổng lồ để tự tăng tốc, tàu vũ trụ sẽ "đánh cắp" một phần rất nhỏ động lượng từ hành tinh mà nó bay qua. Nhờ đó, sứ mệnh có thể tiết kiệm đáng kể nhiên liệu và chi phí.
Món quà bất ngờ từ hành tinh Đỏ
Dù mục tiêu chính là tăng tốc, Psyche cũng tranh thủ ghi lại một trong những hình ảnh đặc biệt nhất từ trước đến nay của Sao Hỏa.
Bức ảnh cho thấy Sao Hỏa xuất hiện dưới dạng một lưỡi liềm mỏng, tương tự cách chúng ta nhìn thấy Mặt Trăng từ Trái Đất. Điều khiến các nhà khoa học bất ngờ là phần lưỡi liềm này sáng hơn dự kiến rất nhiều.
Nguyên nhân được cho là do bụi trong khí quyển Sao Hỏa tán xạ ánh sáng Mặt Trời mạnh hơn các mô hình tính toán ban đầu. Nhờ vậy, hình ảnh thu được không chỉ đẹp mắt mà còn cung cấp thêm dữ liệu về khí quyển của hành tinh Đỏ.
Đi tìm lõi của một hành tinh đã chết
Điểm đến cuối cùng của Psyche là 16 Psyche, một trong những thiên thể kỳ lạ nhất từng được phát hiện trong Hệ Mặt Trời.Khác với phần lớn tiểu hành tinh được cấu tạo chủ yếu từ đá hoặc băng, 16 Psyche được cho là chứa hàm lượng kim loại rất lớn, đặc biệt là sắt và nickel. Một số nhà khoa học cho rằng đây có thể là phần lõi còn sót lại của một hành tinh sơ khai từng hình thành trong giai đoạn đầu của Hệ Mặt Trời nhưng bị phá hủy sau những vụ va chạm khổng lồ.
Nếu giả thuyết này chính xác, Psyche sẽ cho phép con người lần đầu tiên quan sát trực tiếp vật chất nằm sâu bên trong lõi của một hành tinh, điều gần như không thể thực hiện với Trái Đất.
Một sứ mệnh kéo dài nhiều năm
NASA phóng tàu Psyche vào tháng 10/2023. Sau cú hỗ trợ trọng lực từ Sao Hỏa, con tàu dự kiến sẽ tiếp tục hành trình thêm gần bốn năm nữa trước khi đến đích vào năm 2029.Khi tới nơi, Psyche sẽ sử dụng hệ thống camera đa phổ, từ kế và quang phổ kế để nghiên cứu thành phần hóa học, cấu trúc bề mặt và từ trường của tiểu hành tinh.
Nếu thành công, sứ mệnh này không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nguồn gốc các hành tinh đá trong Hệ Mặt Trời mà còn hé lộ cách Trái Đất và các thế giới giống Trái Đất được hình thành hàng tỷ năm trước.
Nói cách khác, Psyche không đơn thuần đang bay tới một tiểu hành tinh. Nó đang trên đường tìm kiếm những dấu vết còn sót lại từ thời kỳ sơ khai nhất của Hệ Mặt Trời.
