Hoàng Nam
Writer
Kế toán, tài chính, từng là lựa chọn mà ai cũng nghĩ không thể sai. Việc làm nhiều, thi công chức được, ổn định, thu nhập đều đặn. Vậy mà bây giờ chính ngành này đang đứng trước một cuộc đảo lộn lớn.
Nghịch lý đang xảy ra cùng một lúc: một bên là hàng loạt vị trí kế toán cơ bản bị thu hẹp, một bên là các công ty than thiếu người giỏi trầm trọng. Nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng thực ra đây là dấu hiệu rõ nhất của một sự dịch chuyển cơ cấu, không phải sự sụp đổ của ngành.
Vấn đề nằm ở chỗ AI đã làm được phần việc mà trước đây cần cả đội ngũ nhân sự. Nhập chứng từ, kiểm tra hóa đơn, kê khai thuế, tính lương, tất cả đều có thể xử lý tự động. Dữ liệu từ Goldman Sachs cho thấy AI đã thay thế hơn 85% các nhiệm vụ kế toán cơ bản trong ngành tài chính. Báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm 2025 còn đưa kế toán và kiểm toán vào nhóm nghề suy giảm nhanh nhất toàn cầu từ nay đến 2030.
Tại Trung Quốc, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp tìm được việc trong lĩnh vực tài chính, kiểm toán, thuế đã giảm rõ, còn 7,2% với sinh viên đại học và 6,3% với sinh viên cao đẳng vào năm 2024. Số người đăng ký học thì vẫn rất lớn, hơn 100.000 sinh viên tốt nghiệp mỗi năm, nhưng thị trường đang cần một loại người hoàn toàn khác.
Loại người đó là ai? Khảo sát của CPA Australia năm 2025 cho thấy trong khi 32% công ty giảm tuyển kế toán cấp thấp, thì 18% đang tích cực tìm người am hiểu AI cho bộ phận tài chính. Không phải người biết gõ số nhanh, mà là người biết phân tích dữ liệu, hỗ trợ ra quyết định chiến lược và kiểm soát rủi ro.
Điều thú vị là khảo sát ACCA đầu năm 2026 lại cho thấy người trong ngành không chỉ cần biết AI. Ba kỹ năng họ coi trọng nhất trong môi trường làm việc tương lai là giải quyết vấn đề (35%), thích ứng và quản lý thay đổi (31%), giao tiếp và kể chuyện bằng dữ liệu (29%). Kỹ năng mềm, hiểu biết kinh doanh liên ngành, khả năng làm việc cùng máy móc chứ không phải thay máy móc, đó mới là thứ tạo ra sự khác biệt.
Các trường đại học cũng đang buộc phải thay đổi. Một số trường tự ngừng tuyển sinh chương trình thạc sĩ kế toán truyền thống, chuyển sang mở rộng chương trình thạc sĩ ứng dụng chuyên nghiệp. Python, phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ kinh doanh đang trở thành môn học bắt buộc thay vì tự chọn.
Công việc kế toán không biến mất mà đang được nâng tầng. AI thay thế phần việc lặp lại, còn phần đòi hỏi tư duy, phán đoán và giao tiếp thì vẫn cần con người, chỉ là con người ở một trình độ khác hẳn.
Nghịch lý đang xảy ra cùng một lúc: một bên là hàng loạt vị trí kế toán cơ bản bị thu hẹp, một bên là các công ty than thiếu người giỏi trầm trọng. Nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng thực ra đây là dấu hiệu rõ nhất của một sự dịch chuyển cơ cấu, không phải sự sụp đổ của ngành.
Vấn đề nằm ở chỗ AI đã làm được phần việc mà trước đây cần cả đội ngũ nhân sự. Nhập chứng từ, kiểm tra hóa đơn, kê khai thuế, tính lương, tất cả đều có thể xử lý tự động. Dữ liệu từ Goldman Sachs cho thấy AI đã thay thế hơn 85% các nhiệm vụ kế toán cơ bản trong ngành tài chính. Báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm 2025 còn đưa kế toán và kiểm toán vào nhóm nghề suy giảm nhanh nhất toàn cầu từ nay đến 2030.
Tại Trung Quốc, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp tìm được việc trong lĩnh vực tài chính, kiểm toán, thuế đã giảm rõ, còn 7,2% với sinh viên đại học và 6,3% với sinh viên cao đẳng vào năm 2024. Số người đăng ký học thì vẫn rất lớn, hơn 100.000 sinh viên tốt nghiệp mỗi năm, nhưng thị trường đang cần một loại người hoàn toàn khác.
Loại người đó là ai? Khảo sát của CPA Australia năm 2025 cho thấy trong khi 32% công ty giảm tuyển kế toán cấp thấp, thì 18% đang tích cực tìm người am hiểu AI cho bộ phận tài chính. Không phải người biết gõ số nhanh, mà là người biết phân tích dữ liệu, hỗ trợ ra quyết định chiến lược và kiểm soát rủi ro.
Điều thú vị là khảo sát ACCA đầu năm 2026 lại cho thấy người trong ngành không chỉ cần biết AI. Ba kỹ năng họ coi trọng nhất trong môi trường làm việc tương lai là giải quyết vấn đề (35%), thích ứng và quản lý thay đổi (31%), giao tiếp và kể chuyện bằng dữ liệu (29%). Kỹ năng mềm, hiểu biết kinh doanh liên ngành, khả năng làm việc cùng máy móc chứ không phải thay máy móc, đó mới là thứ tạo ra sự khác biệt.
Các trường đại học cũng đang buộc phải thay đổi. Một số trường tự ngừng tuyển sinh chương trình thạc sĩ kế toán truyền thống, chuyển sang mở rộng chương trình thạc sĩ ứng dụng chuyên nghiệp. Python, phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ kinh doanh đang trở thành môn học bắt buộc thay vì tự chọn.
Công việc kế toán không biến mất mà đang được nâng tầng. AI thay thế phần việc lặp lại, còn phần đòi hỏi tư duy, phán đoán và giao tiếp thì vẫn cần con người, chỉ là con người ở một trình độ khác hẳn.
