Tăng 15% nguy cơ ung thư gan nếu uống một ly nước này mỗi ngày

[Kiều My]

Ung thư gan hiện là nguyên nhân gây tử vong do ung thư đứng hàng thứ ba trên toàn thế giới. Trong nhiều năm qua, giới y khoa chủ yếu tập trung vào các tác nhân quen thuộc như virus viêm gan B, viêm gan C hay thói quen lạm dụng rượu bia.

Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của nạn béo phì và bệnh đái tháo đường trên toàn cầu đang đẩy các rối loạn chuyển hóa trở thành động lực mới thúc đẩy căn bệnh nguy hiểm này. Những thói quen ăn uống nhỏ hàng ngày, đặc biệt là việc tiêu thụ các loại đồ uống, đang thu hút sự chú ý đặc biệt từ các nhà khoa học.

Mới đây, một nghiên cứu quy mô lớn do các nhà khoa học tại Đại học Yale cùng nhiều trung tâm nghiên cứu quốc tế thực hiện, công bố trên tạp chí JAMA Network Open, đã cung cấp thêm bằng chứng rõ rệt về tác hại của nước ngọt có đường đối với sức khỏe của gan.

Cứ thêm một ly nước ngọt, nguy cơ ung thư gan lại tăng​

Nghiên cứu tiến hành tổng hợp dữ liệu từ 11 nghiên cứu đoàn hệ tiền cứu tại châu Âu và Bắc Mỹ, theo dõi hơn 1,51 triệu người trưởng thành trong thời gian trung vị gần 18 năm. Đây là một trong những phân tích có quy mô lớn nhất từ trước đến nay về mối liên hệ giữa thói quen uống đồ ngọt và ung thư gan.

Kết quả phân tích chỉ ra việc tiêu thụ nước ngọt có đường liên quan trực tiếp đến nguy cơ mắc các dạng ung thư gan phổ biến nhất. Cụ thể, nếu bổ sung thêm mỗi ngày một ly nước ngọt có đường, nguy cơ mắc ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) - thể ung thư gan thường gặp nhất - sẽ tăng thêm 10%. Đồng thời, nguy cơ mắc ung thư đường mật trong gan (ICC), dạng ung thư phổ biến thứ hai, cũng tăng tới 15%.

Cơ chế tàn phá gan của đường fructose​

Theo đội ngũ nghiên cứu, tác nhân chính đứng sau mối nguy hại này nhiều khả năng là đường fructose. Đây là loại đường có hàm lượng rất cao trong các loại nước ngọt phổ biến, nước trái cây pha đường và các thức uống chế biến sẵn.

Khác với glucose vốn được nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể sử dụng, fructose gần như được chuyển hóa hoàn toàn tại gan. Quá trình chuyển hóa đặc thù này thúc đẩy sự tích tụ mỡ ở gan, đồng thời làm giảm khả năng phân hủy chất béo, từ đó dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa.

Không dừng lại ở đó, fructose còn được cho là có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ của ruột. Tình trạng này tạo điều kiện thuận lợi cho các chất có hại từ đường tiêu hóa xâm nhập thẳng vào gan, gây ra phản ứng viêm mạn tính kéo dài và dần hình thành môi trường cho tế bào ung thư phát triển.

Nước ngọt không đường có thực sự an toàn hơn?​

Một câu hỏi được nhiều người quan tâm là liệu nước ngọt không đường (sử dụng chất tạo ngọt nhân tạo như aspartame) có gây ra nguy cơ tương tự hay không. Nghiên cứu thực tế không tìm thấy bằng chứng cho thấy nước ngọt không đường làm tăng nguy cơ ung thư gan.

Mặc dù dữ liệu ban đầu ghi nhận những người uống nhiều đồ uống không đường có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn, nhưng mối liên hệ này đã hoàn toàn biến mất sau khi các nhà nghiên cứu điều chỉnh các yếu tố nhiễu như chỉ số khối cơ thể (BMI) và tiền sử bệnh đái tháo đường.

Nhóm tác giả lý giải rằng, những người bị thừa cân hoặc có bệnh lý chuyển hóa nền thường chủ động chuyển sang dùng nước ngọt không đường để kiểm soát lượng đường nạp vào cơ thể. Do đó, nguy cơ mắc bệnh thực chất xuất phát từ tình trạng sức khỏe sẵn có của người dùng, chứ không phải do bản thân loại đồ uống không đường gây ra.

Kết luận​

Dù nước ngọt không đường không trực tiếp làm tăng nguy cơ ung thư gan trong nghiên cứu này, các chuyên gia vẫn khuyến cáo người tiêu dùng không nên lạm dụng. Để bảo vệ gan và duy trì hệ chuyển hóa ổn định lâu dài, nước lọc, trà nhạt hoặc cà phê đen không đường vẫn là những nguồn bổ sung nước an toàn và có lợi nhất cho cơ thể.