Cứ mỗi bốn năm, hàng tỷ người trên thế giới lại sẵn sàng thay đổi lịch sinh hoạt, thức đêm, gác lại công việc và tụ tập cùng bạn bè chỉ để theo dõi một trận đấu kéo dài 90 phút. Ngay cả những người vốn nổi tiếng lý trí trong kinh doanh và quyết đoán trong cuộc sống vẫn có thể hét lên, nhảy khỏi ghế và ôm chầm lấy người lạ bên cạnh trước một bàn thắng ở phút bù giờ.
Sự hấp dẫn mãnh liệt này đã thúc đẩy các nhà tâm lý học đi tìm câu trả lời cho câu hỏi: Con người nhận được gì từ việc xem thể thao, và việc trở thành một người hâm mộ có mang lại lợi ích thực sự cho sức khỏe tinh thần hay không?
Năm 2023, nhóm nghiên cứu của Keyes đã khảo sát hơn 7.000 người ở Anh để đánh giá mức độ lo lắng, cô đơn và cảm nhận về giá trị cuộc sống của những người từng tham dự ít nhất một sự kiện thể thao trực tiếp trong năm qua. Các trận đấu này không nhất thiết phải là giải chuyên nghiệp đắt đỏ, mà các giải đấu nghiệp dư tại địa phương cũng được tính.
Kết quả cho thấy việc tham dự một trận đấu trực tiếp giúp cải thiện đáng kể các thước đo về sự hạnh phúc. Hoạt động này liên quan mật thiết đến việc gia tăng sự hài lòng, giảm cảm giác cô đơn và tăng nhận thức của con người về giá trị cuộc sống cá nhân.
Đặc biệt, nghiên cứu chỉ ra rằng việc tham dự một sự kiện thể thao trực tiếp có tác động đến cảm giác về giá trị cuộc sống của một người thậm chí còn lớn hơn việc họ có việc làm hay không.
Đối với việc xem thể thao qua truyền hình, một nghiên cứu khác vào năm 2020 cũng xác nhận hoạt động này ảnh hưởng tích cực đến sự hài lòng và hạnh phúc. Tuy nhiên, việc xem qua màn ảnh nhỏ không mang lại hiệu quả giảm bớt sự cô đơn mạnh mẽ như khi có mặt trực tiếp tại sân vận động.
Daniel Wann, một nhà tâm lý học xã hội tại Đại học Murray State ở Kentucky (Mỹ), người có nhiều thập kỷ nghiên cứu về người hâm mộ thể thao, cho biết họ luôn có cơ chế tự định hình và cấu trúc lại cách hiểu về một trận thua. Ông nhận định rằng người hâm mộ thể thao sở hữu một sự kiên cường rất lớn.
Tâm lý học ghi nhận hai hiện tượng phổ biến là BIRGing (tận hưởng vinh quang phản chiếu khi đội nhà chiến thắng) và CORFing (giữ khoảng cách với đội bóng khi họ thất bại để tránh sự phản chiếu của trận thua). Nhìn chung, việc tham gia ủng hộ một đội thể thao giúp các cá nhân nâng cao lòng tự trọng, giảm bớt sự cô lập và tạo dựng kết nối xã hội mạnh mẽ hơn.
Hành vi này giúp con người đáp ứng các nhu cầu tâm lý cơ bản, tiêu biểu là nhu cầu được thuộc về một tập thể. Đồng thời, việc hâm mộ cũng cho phép mỗi người tự tạo ra một bản sắc độc đáo cho riêng mình trong cộng đồng bằng cách chọn theo dõi những môn thể thao hoặc những nhóm vận động viên cụ thể.
Ngoài ra, chu kỳ thi đấu thường xuyên của các giải thể thao mang lại một cấu trúc nhất định cho cuộc sống của người hâm mộ. Những nghi lễ như nhớ về nơi mình từng ngồi xem kỳ World Cup trước, hay chuẩn bị kế hoạch cho một bữa tiệc thể thao từ trước cả năm trời mang lại cảm giác thoải mái và cho con người một mục tiêu cụ thể để mong chờ.
Sự hấp dẫn mãnh liệt này đã thúc đẩy các nhà tâm lý học đi tìm câu trả lời cho câu hỏi: Con người nhận được gì từ việc xem thể thao, và việc trở thành một người hâm mộ có mang lại lợi ích thực sự cho sức khỏe tinh thần hay không?
Xem thể thao trực tiếp giúp giảm cô đơn và tăng sự hài lòng
Nghiên cứu của nhà tâm lý học Helen Keyes tại Đại học Anglia Ruskin (Anh) và các đồng nghiệp đã chỉ ra rằng việc xem các môn thể thao thuộc mọi loại hình, dù trực tiếp hay qua màn hình, đều tác động tích cực đến sức khỏe tinh thần.Năm 2023, nhóm nghiên cứu của Keyes đã khảo sát hơn 7.000 người ở Anh để đánh giá mức độ lo lắng, cô đơn và cảm nhận về giá trị cuộc sống của những người từng tham dự ít nhất một sự kiện thể thao trực tiếp trong năm qua. Các trận đấu này không nhất thiết phải là giải chuyên nghiệp đắt đỏ, mà các giải đấu nghiệp dư tại địa phương cũng được tính.
Kết quả cho thấy việc tham dự một trận đấu trực tiếp giúp cải thiện đáng kể các thước đo về sự hạnh phúc. Hoạt động này liên quan mật thiết đến việc gia tăng sự hài lòng, giảm cảm giác cô đơn và tăng nhận thức của con người về giá trị cuộc sống cá nhân.
Đặc biệt, nghiên cứu chỉ ra rằng việc tham dự một sự kiện thể thao trực tiếp có tác động đến cảm giác về giá trị cuộc sống của một người thậm chí còn lớn hơn việc họ có việc làm hay không.
Đối với việc xem thể thao qua truyền hình, một nghiên cứu khác vào năm 2020 cũng xác nhận hoạt động này ảnh hưởng tích cực đến sự hài lòng và hạnh phúc. Tuy nhiên, việc xem qua màn ảnh nhỏ không mang lại hiệu quả giảm bớt sự cô đơn mạnh mẽ như khi có mặt trực tiếp tại sân vận động.
Cơ chế tâm lý đằng sau sự gắn kết của người hâm mộ
Nhiều người có thể thắc mắc liệu việc xem thể thao có thực sự có lợi khi có đến 50% khả năng đội bóng yêu thích của họ sẽ thua và họ sẽ phải ra về với tâm trạng cáu kỉnh.Daniel Wann, một nhà tâm lý học xã hội tại Đại học Murray State ở Kentucky (Mỹ), người có nhiều thập kỷ nghiên cứu về người hâm mộ thể thao, cho biết họ luôn có cơ chế tự định hình và cấu trúc lại cách hiểu về một trận thua. Ông nhận định rằng người hâm mộ thể thao sở hữu một sự kiên cường rất lớn.
Tâm lý học ghi nhận hai hiện tượng phổ biến là BIRGing (tận hưởng vinh quang phản chiếu khi đội nhà chiến thắng) và CORFing (giữ khoảng cách với đội bóng khi họ thất bại để tránh sự phản chiếu của trận thua). Nhìn chung, việc tham gia ủng hộ một đội thể thao giúp các cá nhân nâng cao lòng tự trọng, giảm bớt sự cô lập và tạo dựng kết nối xã hội mạnh mẽ hơn.
Hành vi này giúp con người đáp ứng các nhu cầu tâm lý cơ bản, tiêu biểu là nhu cầu được thuộc về một tập thể. Đồng thời, việc hâm mộ cũng cho phép mỗi người tự tạo ra một bản sắc độc đáo cho riêng mình trong cộng đồng bằng cách chọn theo dõi những môn thể thao hoặc những nhóm vận động viên cụ thể.
Ngoài ra, chu kỳ thi đấu thường xuyên của các giải thể thao mang lại một cấu trúc nhất định cho cuộc sống của người hâm mộ. Những nghi lễ như nhớ về nơi mình từng ngồi xem kỳ World Cup trước, hay chuẩn bị kế hoạch cho một bữa tiệc thể thao từ trước cả năm trời mang lại cảm giác thoải mái và cho con người một mục tiêu cụ thể để mong chờ.
