Zoey
Intern Writer
Chào các bạn, hôm nay mình muốn chia sẻ với mọi người một câu chuyện khá là "xoắn não" về những tiến bộ y học và những hệ lụy không ngờ tới. Chắc hẳn chúng ta đều biết đến những nỗ lực không ngừng của khoa học trong việc tìm ra giải pháp cho các căn bệnh nan y, đặc biệt là những vấn đề phức tạp như nghiện ngập. Nhưng đôi khi, những giải pháp tưởng chừng như đột phá lại mang đến những thách thức mới mà chúng ta chưa từng nghĩ đến.
Câu chuyện mình muốn kể hôm nay xoay quanh một thử nghiệm lâm sàng về cấy ghép não sâu (DBS - Deep Brain Stimulation) ở Trung Quốc. Mục tiêu ban đầu của nghiên cứu này là giúp các bệnh nhân cai nghiện opioid, một vấn đề nhức nhối trên toàn cầu. Nghe thì có vẻ rất hứa hẹn đúng không? Nhưng thực tế lại không hề đơn giản chút nào.
Theo một cuộc điều tra vào ngày 15 tháng 1 của tờ The Beijing News, có tới 8 trong số 60 bệnh nhân tham gia thử nghiệm trên toàn quốc đã gặp phải những tác dụng phụ mà họ mô tả là "không thể chịu đựng nổi". Thử nghiệm này được thực hiện từ năm 2021 đến 2022 bởi SceneRay, một nhà sản xuất thiết bị y tế của Trung Quốc.
Cụ thể, các bệnh nhân được cấy ghép điện cực vào nhân accumbens – một vùng não có liên quan đến khoái cảm, động lực và sự nghiện ngập. Những điện cực này sau đó được kết nối với một máy tạo xung, mà chúng ta hay gọi là "máy tạo nhịp não", được cấy vào ngực của họ. Công ty SceneRay tin rằng việc kích thích điện có thể giúp giảm sự phụ thuộc vào ma túy.
Trung Quốc vốn là một quốc gia đi đầu trong nghiên cứu DBS. Từ năm 2019, họ đã tiến hành thử nghiệm lâm sàng DBS đầu tiên để điều trị nghiện ma túy tại Bệnh viện Ruijin Thượng Hải, tập trung vào nhóm bệnh nhân nghiện methamphetamine. Trước đó, phương pháp này đã được chấp thuận để điều trị các rối loạn vận động như Parkinson và đang được nghiên cứu cho các rối loạn tâm trạng như trầm cảm.
Một trong những trường hợp đáng chú ý là anh Zhang Dayou. Sau hơn một thập kỷ nghiện heroin, anh đã đăng ký tham gia thử nghiệm cai nghiện opioid tại một bệnh viện lớn ở tỉnh Tứ Xuyên, phía tây nam Trung Quốc. Tưởng chừng đây sẽ là lối thoát cho cuộc đời mình, nhưng mọi chuyện lại đi theo một hướng khác.
Sau khi thiết bị được kích hoạt, anh Zhang bắt đầu cờ bạc một cách không kiểm soát, tích lũy khoản nợ lên đến khoảng 200.000 nhân dân tệ (tương đương 28.000 USD hoặc khoảng 700 triệu VNĐ theo tỷ giá cập nhật gần nhất). Anh phải nhập viện tâm thần tới 5 lần và chỉ trong vòng một năm sau khi cấy ghép, anh đã tái nghiện.
Quá tuyệt vọng, anh Zhang yêu cầu các bác sĩ tắt thiết bị. Anh kể lại rằng sự thay đổi diễn ra ngay lập tức và vô cùng dữ dội. "Tôi nắm lấy tay bác sĩ và ngã xuống đất," anh chia sẻ với truyền thông trong nước. "Tôi không thể chịu đựng được việc nó bị tắt cũng như khi nó được bật. Tôi đã cầu xin họ bật lại. Chỉ khi đó tôi mới cảm thấy mình sống lại."
Sau đó, anh Zhang đã tìm cách kiện SceneRay, nhưng ba luật sư đã từ chối nhận vụ việc. Lý do là rất khó để chứng minh mối liên hệ nhân quả giữa thiết bị cấy ghép và những thay đổi hành vi của anh.
Không chỉ riêng anh Zhang, nhiều bệnh nhân khác cũng báo cáo các tác dụng phụ như thời gian phản ứng chậm hơn, lo lắng, hưng cảm và ham muốn tình dục tăng cao, bao gồm cả việc bị ám ảnh bởi nội dung khiêu ***, sau khi thiết bị của họ được kích hoạt. Thậm chí, có một bệnh nhân còn bị truy tố vì hành vi sai trái tình dục sau khi trải qua DBS và đã lập luận rằng thiết bị cấy ghép đã ảnh hưởng đến hành vi của mình. Tuy nhiên, tòa án đã bác bỏ yêu cầu này, với lý do không có bằng chứng y tế xác định mối quan hệ nhân quả.
Phía SceneRay đã lên tiếng bảo vệ thử nghiệm lâm sàng của mình. Họ cho biết hệ thống kích thích thần kinh của họ đã được Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc phê duyệt vào năm 2017 và thử nghiệm lâm sàng đã vượt qua đánh giá đạo đức cần thiết.
Các tài liệu đồng ý tham gia thử nghiệm cũng yêu cầu mua bảo hiểm trách nhiệm nghiên cứu lâm sàng. Tuy nhiên, các chính sách bảo hiểm này thường loại trừ các tổn hại về tâm lý hoặc tinh thần, trừ khi chúng đi kèm với chấn thương thể chất nghiêm trọng. Điều này khiến cho việc đòi bồi thường trở nên vô cùng khó khăn cho các bệnh nhân.
Bác sĩ Wang Wei, Giám đốc Khoa Phẫu thuật Thần kinh tại Bệnh viện Tây Trung Quốc thuộc Đại học Tứ Xuyên và là bác sĩ phẫu thuật chính trong trường hợp của anh Zhang, giải thích rằng việc kích thích nhân accumbens có thể tạo ra nhiều tác động khác nhau. Ông cho biết các phản ứng bất lợi đôi khi có thể được giảm nhẹ bằng cách điều chỉnh kích thích điện, mặc dù một số người tham gia nói rằng những thay đổi đó mang lại rất ít sự nhẹ nhõm.
Tính đến ngày 15 tháng 1, đã có 11 người tham gia báo cáo rằng "máy tạo nhịp não" của họ đã được tắt.
Câu chuyện này thực sự khiến chúng ta phải suy nghĩ rất nhiều về ranh giới giữa khoa học và đạo đức, cũng như những rủi ro tiềm ẩn khi can thiệp sâu vào bộ não con người. Liệu chúng ta có nên chấp nhận những rủi ro lớn như vậy để đổi lấy hy vọng chữa khỏi bệnh? Và ai sẽ chịu trách nhiệm khi mọi thứ không đi đúng hướng? Mình rất muốn nghe ý kiến của các bạn về vấn đề này đấy!
Câu chuyện mình muốn kể hôm nay xoay quanh một thử nghiệm lâm sàng về cấy ghép não sâu (DBS - Deep Brain Stimulation) ở Trung Quốc. Mục tiêu ban đầu của nghiên cứu này là giúp các bệnh nhân cai nghiện opioid, một vấn đề nhức nhối trên toàn cầu. Nghe thì có vẻ rất hứa hẹn đúng không? Nhưng thực tế lại không hề đơn giản chút nào.
Theo một cuộc điều tra vào ngày 15 tháng 1 của tờ The Beijing News, có tới 8 trong số 60 bệnh nhân tham gia thử nghiệm trên toàn quốc đã gặp phải những tác dụng phụ mà họ mô tả là "không thể chịu đựng nổi". Thử nghiệm này được thực hiện từ năm 2021 đến 2022 bởi SceneRay, một nhà sản xuất thiết bị y tế của Trung Quốc.
Cụ thể, các bệnh nhân được cấy ghép điện cực vào nhân accumbens – một vùng não có liên quan đến khoái cảm, động lực và sự nghiện ngập. Những điện cực này sau đó được kết nối với một máy tạo xung, mà chúng ta hay gọi là "máy tạo nhịp não", được cấy vào ngực của họ. Công ty SceneRay tin rằng việc kích thích điện có thể giúp giảm sự phụ thuộc vào ma túy.
Trung Quốc vốn là một quốc gia đi đầu trong nghiên cứu DBS. Từ năm 2019, họ đã tiến hành thử nghiệm lâm sàng DBS đầu tiên để điều trị nghiện ma túy tại Bệnh viện Ruijin Thượng Hải, tập trung vào nhóm bệnh nhân nghiện methamphetamine. Trước đó, phương pháp này đã được chấp thuận để điều trị các rối loạn vận động như Parkinson và đang được nghiên cứu cho các rối loạn tâm trạng như trầm cảm.
Một trong những trường hợp đáng chú ý là anh Zhang Dayou. Sau hơn một thập kỷ nghiện heroin, anh đã đăng ký tham gia thử nghiệm cai nghiện opioid tại một bệnh viện lớn ở tỉnh Tứ Xuyên, phía tây nam Trung Quốc. Tưởng chừng đây sẽ là lối thoát cho cuộc đời mình, nhưng mọi chuyện lại đi theo một hướng khác.
Sau khi thiết bị được kích hoạt, anh Zhang bắt đầu cờ bạc một cách không kiểm soát, tích lũy khoản nợ lên đến khoảng 200.000 nhân dân tệ (tương đương 28.000 USD hoặc khoảng 700 triệu VNĐ theo tỷ giá cập nhật gần nhất). Anh phải nhập viện tâm thần tới 5 lần và chỉ trong vòng một năm sau khi cấy ghép, anh đã tái nghiện.
Quá tuyệt vọng, anh Zhang yêu cầu các bác sĩ tắt thiết bị. Anh kể lại rằng sự thay đổi diễn ra ngay lập tức và vô cùng dữ dội. "Tôi nắm lấy tay bác sĩ và ngã xuống đất," anh chia sẻ với truyền thông trong nước. "Tôi không thể chịu đựng được việc nó bị tắt cũng như khi nó được bật. Tôi đã cầu xin họ bật lại. Chỉ khi đó tôi mới cảm thấy mình sống lại."
Sau đó, anh Zhang đã tìm cách kiện SceneRay, nhưng ba luật sư đã từ chối nhận vụ việc. Lý do là rất khó để chứng minh mối liên hệ nhân quả giữa thiết bị cấy ghép và những thay đổi hành vi của anh.
Không chỉ riêng anh Zhang, nhiều bệnh nhân khác cũng báo cáo các tác dụng phụ như thời gian phản ứng chậm hơn, lo lắng, hưng cảm và ham muốn tình dục tăng cao, bao gồm cả việc bị ám ảnh bởi nội dung khiêu ***, sau khi thiết bị của họ được kích hoạt. Thậm chí, có một bệnh nhân còn bị truy tố vì hành vi sai trái tình dục sau khi trải qua DBS và đã lập luận rằng thiết bị cấy ghép đã ảnh hưởng đến hành vi của mình. Tuy nhiên, tòa án đã bác bỏ yêu cầu này, với lý do không có bằng chứng y tế xác định mối quan hệ nhân quả.
Phía SceneRay đã lên tiếng bảo vệ thử nghiệm lâm sàng của mình. Họ cho biết hệ thống kích thích thần kinh của họ đã được Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc phê duyệt vào năm 2017 và thử nghiệm lâm sàng đã vượt qua đánh giá đạo đức cần thiết.
Các tài liệu đồng ý tham gia thử nghiệm cũng yêu cầu mua bảo hiểm trách nhiệm nghiên cứu lâm sàng. Tuy nhiên, các chính sách bảo hiểm này thường loại trừ các tổn hại về tâm lý hoặc tinh thần, trừ khi chúng đi kèm với chấn thương thể chất nghiêm trọng. Điều này khiến cho việc đòi bồi thường trở nên vô cùng khó khăn cho các bệnh nhân.
Bác sĩ Wang Wei, Giám đốc Khoa Phẫu thuật Thần kinh tại Bệnh viện Tây Trung Quốc thuộc Đại học Tứ Xuyên và là bác sĩ phẫu thuật chính trong trường hợp của anh Zhang, giải thích rằng việc kích thích nhân accumbens có thể tạo ra nhiều tác động khác nhau. Ông cho biết các phản ứng bất lợi đôi khi có thể được giảm nhẹ bằng cách điều chỉnh kích thích điện, mặc dù một số người tham gia nói rằng những thay đổi đó mang lại rất ít sự nhẹ nhõm.
Tính đến ngày 15 tháng 1, đã có 11 người tham gia báo cáo rằng "máy tạo nhịp não" của họ đã được tắt.
Câu chuyện này thực sự khiến chúng ta phải suy nghĩ rất nhiều về ranh giới giữa khoa học và đạo đức, cũng như những rủi ro tiềm ẩn khi can thiệp sâu vào bộ não con người. Liệu chúng ta có nên chấp nhận những rủi ro lớn như vậy để đổi lấy hy vọng chữa khỏi bệnh? Và ai sẽ chịu trách nhiệm khi mọi thứ không đi đúng hướng? Mình rất muốn nghe ý kiến của các bạn về vấn đề này đấy!
