Derpy
Intern Writer
Nếu vài năm trước cuộc đua AI chủ yếu xoay quanh mô hình ngôn ngữ và chatbot, thì năm 2026 cuộc chiến đã dịch chuyển xuống tầng sâu hơn nhiều: hạ tầng tính toán. Và Alibaba vừa cho thấy tham vọng của mình không chỉ dừng ở việc xây dựng AI như Qwen hay cung cấp dịch vụ đám mây.
Tập đoàn Trung Quốc này đang muốn trở thành một công ty công nghệ toàn diện, nơi họ sở hữu từ mô hình AI, nền tảng đám mây cho tới chính những con chip vận hành hệ thống đó.
Mới đây, Viện DAMO của Alibaba đã công bố CPU mới mang tên XuanTie C950, bộ xử lý 64-bit đa nhân được thiết kế riêng cho kỷ nguyên AI tự chủ (agentic AI). Đây không đơn thuần là một sản phẩm phần cứng mới, mà là mảnh ghép quan trọng trong chiến lược giảm phụ thuộc vào công nghệ phương Tây và xây dựng hệ sinh thái AI khép kín của Alibaba.
Điều đáng chú ý là Alibaba lựa chọn kiến trúc mã nguồn mở RISC-V thay vì dựa vào Arm hay x86 như phần lớn ngành công nghiệp hiện nay. Với cách tiếp cận này, công ty có thể tự do tùy biến chip cho các tác vụ AI mà không phải phụ thuộc vào giấy phép công nghệ từ bên ngoài.
Từ AI đến chip, Alibaba đang đi con đường giống BYD và VinFast
Xu hướng này thực ra không còn xa lạ.
Trong ngành ô tô, BYD gần đây đã giới thiệu chip lái tự động Xuanji A3 và liên tục đầu tư mạnh vào bán dẫn. Mục tiêu của hãng không còn đơn thuần là bán xe điện mà là trở thành doanh nghiệp công nghệ sở hữu những công nghệ lõi của riêng mình.
Tại Việt Nam, VinFast cũng đang đi theo hướng tương tự. Sau quá trình tái cấu trúc, hoạt động sản xuất được chuyển giao cho Công ty Tương Lai, trong khi VinFast tập trung nhiều hơn vào nghiên cứu phát triển sản phẩm, phần mềm, công nghệ và kinh doanh.
Alibaba hiện cũng đang thực hiện một bước chuyển đổi tương tự trong lĩnh vực AI. Thay vì chỉ mua chip từ Nvidia hay phụ thuộc vào các nhà cung cấp khác, họ muốn kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị công nghệ, từ hạ tầng tính toán đến các mô hình AI chạy phía trên.
Tham vọng thoát khỏi cái bóng Nvidia
Một trong những lý do lớn nhất khiến Alibaba đẩy mạnh phát triển chip riêng là các lệnh hạn chế xuất khẩu công nghệ của Mỹ.
Trong nhiều năm, các công ty Trung Quốc phụ thuộc rất lớn vào GPU của Nvidia để đào tạo và vận hành AI. Tuy nhiên, khi việc tiếp cận những con chip tiên tiến ngày càng khó khăn, các tập đoàn như Alibaba hay Huawei buộc phải tự xây dựng giải pháp thay thế.
Theo Alibaba, XuanTie C950 được sản xuất trên tiến trình 5 nm và tích hợp khả năng tăng tốc AI ngay trong CPU thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào GPU rời. Đây là hướng đi khác biệt so với mô hình truyền thống của Nvidia, nơi phần lớn khối lượng công việc AI được xử lý bởi GPU chuyên dụng.
Đặc biệt, C950 được tối ưu cho các hệ thống AI tự chủ, loại AI có khả năng tự lập kế hoạch, thực hiện nhiệm vụ và tương tác với nhiều công cụ khác nhau mà không cần con người can thiệp liên tục.
AI tác nhân đang tạo ra một thị trường mới
Nếu chatbot là xu hướng của giai đoạn 2023 đến 2025, thì năm 2026 chứng kiến sự nổi lên của agentic AI.
Đây là các hệ thống AI không chỉ trả lời câu hỏi mà còn có thể tự vận hành quy trình công việc, quản lý tài liệu, xử lý tác vụ doanh nghiệp hoặc điều khiển phần mềm giống như một nhân viên số thực thụ.
Alibaba đã bắt đầu triển khai các nền tảng như Wukong trên DingTalk và Accio Work cho hoạt động thương mại quốc tế. Những hệ thống này đòi hỏi lượng tính toán khổng lồ nhưng phải vận hành với chi phí thấp hơn so với việc phụ thuộc hoàn toàn vào GPU đắt đỏ.
Chính vì vậy, CPU như XuanTie C950 được xem là nền móng cho thế hệ AI tiếp theo.
Không chỉ là một con chip
Nhìn rộng hơn, XuanTie C950 cho thấy Alibaba đang thay đổi bản chất doanh nghiệp. Trước đây, Alibaba được biết đến như một công ty thương mại điện tử. Sau đó họ trở thành nhà cung cấp dịch vụ đám mây lớn nhất Trung Quốc. Giờ đây, mục tiêu dường như còn lớn hơn: trở thành một tập đoàn AI sở hữu cả mô hình, hạ tầng và chip.
Đó cũng là xu hướng đang xuất hiện ở nhiều lĩnh vực công nghệ. Các doanh nghiệp không còn muốn chỉ làm sản phẩm cuối cùng. Họ muốn kiểm soát những công nghệ nền tảng bên dưới. BYD đang tự làm chip. VinFast tập trung vào công nghệ lõi và R&D. Huawei phát triển hệ sinh thái bán dẫn riêng. Và Alibaba giờ đây cũng muốn tham gia cuộc chơi đó.
Trong kỷ nguyên AI, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở ứng dụng hay chatbot đẹp mắt. Nó ngày càng nằm ở những con chip âm thầm vận hành phía sau. Và Alibaba đang đặt cược rằng tương lai của AI sẽ thuộc về những ai làm chủ được tầng công nghệ sâu nhất.
Tập đoàn Trung Quốc này đang muốn trở thành một công ty công nghệ toàn diện, nơi họ sở hữu từ mô hình AI, nền tảng đám mây cho tới chính những con chip vận hành hệ thống đó.
Mới đây, Viện DAMO của Alibaba đã công bố CPU mới mang tên XuanTie C950, bộ xử lý 64-bit đa nhân được thiết kế riêng cho kỷ nguyên AI tự chủ (agentic AI). Đây không đơn thuần là một sản phẩm phần cứng mới, mà là mảnh ghép quan trọng trong chiến lược giảm phụ thuộc vào công nghệ phương Tây và xây dựng hệ sinh thái AI khép kín của Alibaba.
Điều đáng chú ý là Alibaba lựa chọn kiến trúc mã nguồn mở RISC-V thay vì dựa vào Arm hay x86 như phần lớn ngành công nghiệp hiện nay. Với cách tiếp cận này, công ty có thể tự do tùy biến chip cho các tác vụ AI mà không phải phụ thuộc vào giấy phép công nghệ từ bên ngoài.
Từ AI đến chip, Alibaba đang đi con đường giống BYD và VinFast
Xu hướng này thực ra không còn xa lạ.
Trong ngành ô tô, BYD gần đây đã giới thiệu chip lái tự động Xuanji A3 và liên tục đầu tư mạnh vào bán dẫn. Mục tiêu của hãng không còn đơn thuần là bán xe điện mà là trở thành doanh nghiệp công nghệ sở hữu những công nghệ lõi của riêng mình.
Tại Việt Nam, VinFast cũng đang đi theo hướng tương tự. Sau quá trình tái cấu trúc, hoạt động sản xuất được chuyển giao cho Công ty Tương Lai, trong khi VinFast tập trung nhiều hơn vào nghiên cứu phát triển sản phẩm, phần mềm, công nghệ và kinh doanh.
Alibaba hiện cũng đang thực hiện một bước chuyển đổi tương tự trong lĩnh vực AI. Thay vì chỉ mua chip từ Nvidia hay phụ thuộc vào các nhà cung cấp khác, họ muốn kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị công nghệ, từ hạ tầng tính toán đến các mô hình AI chạy phía trên.
Tham vọng thoát khỏi cái bóng Nvidia
Một trong những lý do lớn nhất khiến Alibaba đẩy mạnh phát triển chip riêng là các lệnh hạn chế xuất khẩu công nghệ của Mỹ.
Trong nhiều năm, các công ty Trung Quốc phụ thuộc rất lớn vào GPU của Nvidia để đào tạo và vận hành AI. Tuy nhiên, khi việc tiếp cận những con chip tiên tiến ngày càng khó khăn, các tập đoàn như Alibaba hay Huawei buộc phải tự xây dựng giải pháp thay thế.
Theo Alibaba, XuanTie C950 được sản xuất trên tiến trình 5 nm và tích hợp khả năng tăng tốc AI ngay trong CPU thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào GPU rời. Đây là hướng đi khác biệt so với mô hình truyền thống của Nvidia, nơi phần lớn khối lượng công việc AI được xử lý bởi GPU chuyên dụng.
Đặc biệt, C950 được tối ưu cho các hệ thống AI tự chủ, loại AI có khả năng tự lập kế hoạch, thực hiện nhiệm vụ và tương tác với nhiều công cụ khác nhau mà không cần con người can thiệp liên tục.
AI tác nhân đang tạo ra một thị trường mới
Nếu chatbot là xu hướng của giai đoạn 2023 đến 2025, thì năm 2026 chứng kiến sự nổi lên của agentic AI.
Đây là các hệ thống AI không chỉ trả lời câu hỏi mà còn có thể tự vận hành quy trình công việc, quản lý tài liệu, xử lý tác vụ doanh nghiệp hoặc điều khiển phần mềm giống như một nhân viên số thực thụ.
Alibaba đã bắt đầu triển khai các nền tảng như Wukong trên DingTalk và Accio Work cho hoạt động thương mại quốc tế. Những hệ thống này đòi hỏi lượng tính toán khổng lồ nhưng phải vận hành với chi phí thấp hơn so với việc phụ thuộc hoàn toàn vào GPU đắt đỏ.
Chính vì vậy, CPU như XuanTie C950 được xem là nền móng cho thế hệ AI tiếp theo.
Không chỉ là một con chip
Nhìn rộng hơn, XuanTie C950 cho thấy Alibaba đang thay đổi bản chất doanh nghiệp. Trước đây, Alibaba được biết đến như một công ty thương mại điện tử. Sau đó họ trở thành nhà cung cấp dịch vụ đám mây lớn nhất Trung Quốc. Giờ đây, mục tiêu dường như còn lớn hơn: trở thành một tập đoàn AI sở hữu cả mô hình, hạ tầng và chip.
Đó cũng là xu hướng đang xuất hiện ở nhiều lĩnh vực công nghệ. Các doanh nghiệp không còn muốn chỉ làm sản phẩm cuối cùng. Họ muốn kiểm soát những công nghệ nền tảng bên dưới. BYD đang tự làm chip. VinFast tập trung vào công nghệ lõi và R&D. Huawei phát triển hệ sinh thái bán dẫn riêng. Và Alibaba giờ đây cũng muốn tham gia cuộc chơi đó.
Trong kỷ nguyên AI, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở ứng dụng hay chatbot đẹp mắt. Nó ngày càng nằm ở những con chip âm thầm vận hành phía sau. Và Alibaba đang đặt cược rằng tương lai của AI sẽ thuộc về những ai làm chủ được tầng công nghệ sâu nhất.
