Hư Trúc
Writer
Vụ việc Công an tỉnh Phú Thọ khởi tố vụ án hình sự đầu tiên trên cả nước liên quan đến hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với các phần mềm máy tính quen thuộc như Windows và Office đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận. Sự kiện này là hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ cho những ai vẫn có thói quen sử dụng, cài đặt phần mềm không có bản quyền hợp pháp.
Luật sư Nguyễn Thu Trang, Phó Giám đốc Công ty TNHH Luật Heva nhấn mạnh, tùy vào từng vụ việc cụ thể, các cơ quan chức năng cần xác minh đầy đủ hành vi, mức độ vi phạm cũng như hậu quả gây ra để có căn cứ xem xét trách nhiệm pháp lý phù hợp.
Mức xử phạt hành chính cụ thể được xác định dựa trên số lợi bất hợp pháp thu được, mức độ thiệt hại gây ra cho chủ sở hữu quyền tác giả hoặc giá trị hàng hóa vi phạm. Đối với cá nhân vi phạm, mức phạt tiền dao động từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng.
Mức phạt tối đa 50 triệu đồng sẽ được áp dụng nếu cá nhân thu lợi bất hợp pháp từ 30 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng. Mức phạt này cũng áp dụng khi hành vi vi phạm gây thiệt hại cho chủ sở hữu từ 60 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng, hoặc khi hàng hóa vi phạm có giá trị từ 60 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng.
Bên cạnh hình thức phạt tiền, người vi phạm còn phải chịu các biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm ngặt. Cơ quan chức năng có thể buộc người vi phạm gỡ bỏ, xóa bỏ các bản sao phần mềm trái phép trên môi trường mạng, hoặc tiêu hủy các bản sao vi phạm. Nếu phát sinh khoản lợi nhuận bất hợp pháp từ hành vi này, người vi phạm buộc phải hoàn trả toàn bộ số tiền đó cho chủ thể quyền tác giả.
Ở khung hình phạt cơ bản, người phạm tội đối mặt với mức phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng, hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Khung này áp dụng cho các hành vi cố ý sao chép hoặc phân phối tác phẩm gây thiệt hại từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng, thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng, hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng.
Trong các trường hợp vi phạm nghiêm trọng hơn, mức hình phạt sẽ tăng lên rất cao. Cụ thể, nếu phạm tội có tổ chức, phạm tội nhiều lần, thu lợi bất chính từ 300 triệu đồng trở lên, gây thiệt hại hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 500 triệu đồng trở lên, mức phạt tiền sẽ dao động từ 300 triệu đồng đến 1 tỉ đồng, hoặc người vi phạm phải đối mặt với hình phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Ngoài ra, Bộ luật Hình sự còn quy định các hình phạt bổ sung nghiêm khắc. Người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng, đồng thời bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm những công việc nhất định trong khoảng thời gian từ 1 năm đến 5 năm.
Luật sư Nguyễn Thu Trang, Phó Giám đốc Công ty TNHH Luật Heva nhấn mạnh, tùy vào từng vụ việc cụ thể, các cơ quan chức năng cần xác minh đầy đủ hành vi, mức độ vi phạm cũng như hậu quả gây ra để có căn cứ xem xét trách nhiệm pháp lý phù hợp.
Xử phạt hành chính đến 50 triệu đồng và buộc khắc phục hậu quả
Theo luật sư Nguyễn Thu Trang, việc tự ý cài đặt, sao chép hoặc phân phối các phần mềm không có bản quyền có thể bị xử phạt hành chính. Quy định này được nêu rõ tại khoản 1 Điều 16 Nghị định 341/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan.Mức xử phạt hành chính cụ thể được xác định dựa trên số lợi bất hợp pháp thu được, mức độ thiệt hại gây ra cho chủ sở hữu quyền tác giả hoặc giá trị hàng hóa vi phạm. Đối với cá nhân vi phạm, mức phạt tiền dao động từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng.
Mức phạt tối đa 50 triệu đồng sẽ được áp dụng nếu cá nhân thu lợi bất hợp pháp từ 30 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng. Mức phạt này cũng áp dụng khi hành vi vi phạm gây thiệt hại cho chủ sở hữu từ 60 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng, hoặc khi hàng hóa vi phạm có giá trị từ 60 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng.
Bên cạnh hình thức phạt tiền, người vi phạm còn phải chịu các biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm ngặt. Cơ quan chức năng có thể buộc người vi phạm gỡ bỏ, xóa bỏ các bản sao phần mềm trái phép trên môi trường mạng, hoặc tiêu hủy các bản sao vi phạm. Nếu phát sinh khoản lợi nhuận bất hợp pháp từ hành vi này, người vi phạm buộc phải hoàn trả toàn bộ số tiền đó cho chủ thể quyền tác giả.
Nguy cơ ngồi tù và phạt tiền tới 1 tỉ đồng
Hành vi cài đặt và kinh doanh phần mềm lậu không chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính. Nếu thực hiện với quy mô thương mại mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.Ở khung hình phạt cơ bản, người phạm tội đối mặt với mức phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng, hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Khung này áp dụng cho các hành vi cố ý sao chép hoặc phân phối tác phẩm gây thiệt hại từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng, thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng, hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng.
Trong các trường hợp vi phạm nghiêm trọng hơn, mức hình phạt sẽ tăng lên rất cao. Cụ thể, nếu phạm tội có tổ chức, phạm tội nhiều lần, thu lợi bất chính từ 300 triệu đồng trở lên, gây thiệt hại hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 500 triệu đồng trở lên, mức phạt tiền sẽ dao động từ 300 triệu đồng đến 1 tỉ đồng, hoặc người vi phạm phải đối mặt với hình phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Ngoài ra, Bộ luật Hình sự còn quy định các hình phạt bổ sung nghiêm khắc. Người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng, đồng thời bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm những công việc nhất định trong khoảng thời gian từ 1 năm đến 5 năm.
