The Storm Riders
Writer
Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang đứng trước khả năng sẽ điều chỉnh giá bán lẻ điện trong tương lai nhằm giải quyết khoản lỗ lũy kế lên tới gần 45.000 tỷ đồng.
Theo nội dung mới nhất từ dự thảo Luật Điện lực sửa đổi, các chi phí sản xuất và kinh doanh điện chưa được bù đắp từ những năm trước có thể sẽ được phân bổ dần vào các kỳ điều chỉnh giá tiếp theo. Đây được xem là một cơ chế pháp lý quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn tài chính cho ngành điện, đồng thời đảm bảo giá điện phản ánh đúng biến động thực tế của các thông số đầu vào.
Giá bán lẻ điện theo cơ chế này sẽ được điều chỉnh kịp thời dựa trên biến động thực tế của các thông số đầu vào. Mục tiêu của việc điều chỉnh không chỉ dừng lại ở việc bù đắp các chi phí hợp lý mà còn nhằm bảo đảm một mức lợi nhuận phù hợp cho đơn vị vận hành. So với các đề xuất trước đây trong dự thảo sửa đổi Nghị định 72/2025, dự thảo Luật Điện lực lần này đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm giải trình của đơn vị bán lẻ.
Theo Bộ Công Thương, giai đoạn 2022-2023 chứng kiến giá than nhập khẩu, khí và các loại nhiên liệu tăng vọt do ảnh hưởng từ xung đột Nga - Ukraine. Tuy nhiên, để hỗ trợ phục hồi kinh tế sau dịch COVID-19 và kiểm soát lạm phát, giá điện trong năm 2022 đã được giữ ổn định. Đến năm 2023, dù giá điện có được điều chỉnh tăng nhưng mức tăng này vẫn thấp hơn nhiều so với chi phí thực tế phát sinh, khiến EVN rơi vào tình trạng chưa thể thu hồi đầy đủ vốn đầu tư cho sản xuất.
Nếu quy định này được thông qua, phạm vi các khoản chi phí được cộng dồn vào giá điện có thể không chỉ gói gọn trong giai đoạn 2022-2023. Tùy thuộc vào kết quả rà soát các khoản chi phí chưa được tính đủ từ trước đó, lộ trình phân bổ sẽ được xác lập để đảm bảo tính bền vững cho hệ thống điện quốc gia nhưng vẫn phải cân đối với khả năng chi trả của xã hội.
Theo nội dung mới nhất từ dự thảo Luật Điện lực sửa đổi, các chi phí sản xuất và kinh doanh điện chưa được bù đắp từ những năm trước có thể sẽ được phân bổ dần vào các kỳ điều chỉnh giá tiếp theo. Đây được xem là một cơ chế pháp lý quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn tài chính cho ngành điện, đồng thời đảm bảo giá điện phản ánh đúng biến động thực tế của các thông số đầu vào.
Cơ chế phân bổ chi phí chưa bù đắp vào giá điện
Theo tài liệu dự thảo Luật sửa đổi, một quy định quan trọng tại Điều 3 về điều khoản chuyển tiếp đã làm rõ phương án xử lý các khoản chi phí sản xuất, kinh doanh điện còn tồn đọng. Cụ thể, những chi phí hợp lý và hợp lệ phục vụ sản xuất, cung ứng điện chưa được tính đủ vào giá bán lẻ điện bình quân trước khi Luật này có hiệu lực sẽ được phân bổ vào các lần tính toán, điều chỉnh giá điện kế tiếp. Điều này đồng nghĩa với việc người tiêu dùng có thể phải cùng chia sẻ những gánh nặng chi phí phát sinh từ nhiều năm trước thông qua mức giá mới.Giá bán lẻ điện theo cơ chế này sẽ được điều chỉnh kịp thời dựa trên biến động thực tế của các thông số đầu vào. Mục tiêu của việc điều chỉnh không chỉ dừng lại ở việc bù đắp các chi phí hợp lý mà còn nhằm bảo đảm một mức lợi nhuận phù hợp cho đơn vị vận hành. So với các đề xuất trước đây trong dự thảo sửa đổi Nghị định 72/2025, dự thảo Luật Điện lực lần này đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm giải trình của đơn vị bán lẻ.
Nguyên nhân dẫn đến khoản lỗ gần 45.000 tỷ đồng
Số liệu báo cáo cho thấy lỗ lũy kế của EVN trong giai đoạn 2022-2023 từng chạm mốc hơn 50.000 tỷ đồng. Mặc dù hoạt động kinh doanh trong năm 2024 đã bắt đầu có lãi, giúp giảm bớt áp lực tài chính, nhưng tính đến hết năm 2025, mức lỗ lũy kế của công ty mẹ EVN vẫn duy trì ở con số khoảng 44.792 tỷ đồng. Khoản lỗ này bắt nguồn từ sự chênh lệch quá lớn giữa chi phí đầu vào và giá bán ra trong những năm biến động mạnh.Theo Bộ Công Thương, giai đoạn 2022-2023 chứng kiến giá than nhập khẩu, khí và các loại nhiên liệu tăng vọt do ảnh hưởng từ xung đột Nga - Ukraine. Tuy nhiên, để hỗ trợ phục hồi kinh tế sau dịch COVID-19 và kiểm soát lạm phát, giá điện trong năm 2022 đã được giữ ổn định. Đến năm 2023, dù giá điện có được điều chỉnh tăng nhưng mức tăng này vẫn thấp hơn nhiều so với chi phí thực tế phát sinh, khiến EVN rơi vào tình trạng chưa thể thu hồi đầy đủ vốn đầu tư cho sản xuất.
Yêu cầu minh bạch các cấu phần hình thành giá
Một trong những điểm mới đáng chú ý trong dự thảo Luật lần này là yêu cầu đơn vị bán lẻ điện phải thực hiện công khai, minh bạch toàn bộ các cấu phần hình thành nên giá điện. Các chi phí này bao gồm bốn khâu chính: phát điện, truyền tải điện, phân phối điện và bán lẻ điện. Việc minh bạch hóa nhằm đảm bảo rằng bất kỳ sự điều chỉnh tăng giá điện nào cũng đều dựa trên những cơ sở chi phí thực tế và có sự giám sát rõ ràng.Nếu quy định này được thông qua, phạm vi các khoản chi phí được cộng dồn vào giá điện có thể không chỉ gói gọn trong giai đoạn 2022-2023. Tùy thuộc vào kết quả rà soát các khoản chi phí chưa được tính đủ từ trước đó, lộ trình phân bổ sẽ được xác lập để đảm bảo tính bền vững cho hệ thống điện quốc gia nhưng vẫn phải cân đối với khả năng chi trả của xã hội.
