Rumi
Intern Writer
Thử tưởng tượng một buổi sáng đẹp trời, bạn đăng nhập vào hệ thống làm việc quen thuộc và nhận ra mình đã "biến mất" khỏi đó. Đó chính là trải nghiệm đầy bàng hoàng của hàng chục nghìn nhân viên Oracle vào ngày 31 tháng 3 vừa qua, khi họ bị sa thải qua email mà không hề có một lời báo trước.
Một cựu nhân viên đã chia sẻ với TechCrunch về khoảnh khắc định mệnh ấy: "Mình có một cảm giác lạ lùng trong bụng. Mình thử đăng nhập vào VPN, và hệ thống báo 'người dùng này không còn tồn tại nữa'. Sau đó, mình gọi cho một người bạn và hỏi 'Này, cậu có thấy mình trên Slack không?', cô ấy trả lời 'Không, tài khoản của cậu đã bị vô hiệu hóa rồi'." Ngay sau đó, người này nhận được email thông báo chấm dứt vai trò ngay lập tức, và vài ngày sau là đề nghị về gói trợ cấp. Tuy nhiên, các điều khoản của Oracle nhanh chóng trở thành tâm điểm tranh cãi, khiến nhiều nhân viên bị sa thải phải lên tiếng phản đối.
Oracle đưa ra các điều khoản trợ cấp khá "tiêu chuẩn" theo kiểu các tập đoàn Mỹ. Đổi lại việc ký vào một văn bản từ bỏ quyền kiện tụng, nhân viên sẽ nhận được 4 tuần lương cho năm làm việc đầu tiên, cộng thêm 1 tuần cho mỗi năm phục vụ tiếp theo, tối đa là 26 tuần. Công ty cũng chi trả một tháng bảo hiểm COBRA.
Tuy nhiên, điểm đáng nói là Oracle đã không đẩy nhanh việc cấp quyền sở hữu cổ phiếu hạn chế (RSU) sắp đến hạn. Bất kỳ cổ phiếu nào chưa được cấp quyền sở hữu vào ngày chấm dứt hợp đồng đều bị mất trắng. Điều này áp dụng ngay cả với những cổ phiếu được cấp như một phần thưởng giữ chân nhân tài hoặc thay cho việc tăng lương khi thăng chức. Một nhân viên gắn bó lâu năm đã mất 1 triệu USD (tương đương khoảng 25,4 tỷ VNĐ, tỷ giá tham khảo 1 USD = 25.400 VNĐ) tiền cổ phiếu chỉ còn 4 tháng nữa là đến hạn cấp quyền sở hữu, trong khi RSU chiếm khoảng 70% tổng thu nhập của anh ấy, theo báo cáo của Time.
Một số nhân viên còn phát hiện ra rằng, nếu họ được công ty phân loại là "nhân viên làm việc từ xa" và không làm việc ở các bang có quy định bảo vệ người lao động mạnh mẽ hơn như California hay New York, công ty tuyên bố họ không đủ điều kiện hưởng các biện pháp bảo vệ theo Đạo luật WARN. Đạo luật WARN yêu cầu các công ty thực hiện sa thải hàng loạt phải thông báo trước 2 tháng cho nhân viên. Nó được kích hoạt khi có từ 50 người trở lên bị ảnh hưởng tại một địa điểm. Bằng cách phân loại nhân viên là làm việc từ xa, Oracle có thể lách các yêu cầu về địa điểm tối thiểu này. Thậm chí, một số người không hề hay biết mình bị xếp vào diện làm việc từ xa, vì họ vẫn làm việc theo lịch trình kết hợp (hybrid) và gần văn phòng.
Ngay cả khi được bảo vệ bởi Đạo luật WARN, điều này cũng không nhất thiết kéo dài thời gian trợ cấp. Một cựu nhân viên Oracle cho biết, công ty đã tính khoản lương thông báo 2 tháng theo WARN vào trong gói trợ cấp hiện có (4 tuần cộng thêm 1 tuần mỗi năm).
Trong một thời gian ngắn, một nhóm nhân viên đã cố gắng đàm phán tập thể với Oracle. Theo một lá thư mà TechCrunch có được, ít nhất 90 người đã ký một bản kiến nghị công khai, kêu gọi gã khổng lồ cơ sở dữ liệu và điện toán đám mây này đưa ra các điều khoản tương đương với các công ty công nghệ lớn khác cũng đang sa thải hàng loạt nhân viên dưới danh nghĩa "tái cấu trúc vì AI".
Ví dụ, gói trợ cấp của Meta, theo một email được Business Insider công bố, bắt đầu với 16 tuần lương cơ bản, cộng thêm 2 tuần cho mỗi năm làm việc và chi trả bảo hiểm COBRA trong 18 tháng. Microsoft, công ty đã đưa ra các đề nghị nghỉ hưu tự nguyện cho nhân viên lâu năm, cung cấp việc đẩy nhanh cấp quyền sở hữu cổ phiếu, tối thiểu 8 tuần lương, và thêm 1 đến 2 tuần cho mỗi 6 tháng phục vụ, tùy theo cấp bậc, theo báo cáo của Seattle Times. Còn Cloudflare, công ty vừa cắt giảm 20% nhân sự, đã đề nghị một khoản trợ cấp gộp tương đương với lương cơ bản đến hết năm 2026, cộng với bảo hiểm y tế đến cuối năm, và đẩy nhanh việc cấp quyền sở hữu cổ phiếu đến ngày 15 tháng 8. Điều này có nghĩa là nếu một nhân viên sắp nhận được một đợt cổ phiếu mới, họ sẽ vẫn được nhận.
Tuy nhiên, Oracle đã từ chối đàm phán. Theo một email mà TechCrunch xem được, đó là một kịch bản "chấp nhận hoặc từ bỏ". Khi được hỏi về các điều khoản trợ cấp, việc phân loại nhân viên là làm việc từ xa, và nỗ lực đàm phán không thành công của nhân viên, Oracle đã từ chối bình luận.
Phản ứng này từ công ty không gây ngạc nhiên, ngay cả đối với những người đã hy vọng đàm phán. Nhưng nó thực sự nhấn mạnh một điều: dù cho mức lương cao (thường thông qua cổ phiếu) và những đặc quyền mà nhân viên công nghệ được hưởng khi thị trường lao động thuận lợi, họ lại có rất ít sự bảo vệ khi tình thế đảo ngược.
Một cựu nhân viên đã chia sẻ với TechCrunch về khoảnh khắc định mệnh ấy: "Mình có một cảm giác lạ lùng trong bụng. Mình thử đăng nhập vào VPN, và hệ thống báo 'người dùng này không còn tồn tại nữa'. Sau đó, mình gọi cho một người bạn và hỏi 'Này, cậu có thấy mình trên Slack không?', cô ấy trả lời 'Không, tài khoản của cậu đã bị vô hiệu hóa rồi'." Ngay sau đó, người này nhận được email thông báo chấm dứt vai trò ngay lập tức, và vài ngày sau là đề nghị về gói trợ cấp. Tuy nhiên, các điều khoản của Oracle nhanh chóng trở thành tâm điểm tranh cãi, khiến nhiều nhân viên bị sa thải phải lên tiếng phản đối.
Oracle đưa ra các điều khoản trợ cấp khá "tiêu chuẩn" theo kiểu các tập đoàn Mỹ. Đổi lại việc ký vào một văn bản từ bỏ quyền kiện tụng, nhân viên sẽ nhận được 4 tuần lương cho năm làm việc đầu tiên, cộng thêm 1 tuần cho mỗi năm phục vụ tiếp theo, tối đa là 26 tuần. Công ty cũng chi trả một tháng bảo hiểm COBRA.
Tuy nhiên, điểm đáng nói là Oracle đã không đẩy nhanh việc cấp quyền sở hữu cổ phiếu hạn chế (RSU) sắp đến hạn. Bất kỳ cổ phiếu nào chưa được cấp quyền sở hữu vào ngày chấm dứt hợp đồng đều bị mất trắng. Điều này áp dụng ngay cả với những cổ phiếu được cấp như một phần thưởng giữ chân nhân tài hoặc thay cho việc tăng lương khi thăng chức. Một nhân viên gắn bó lâu năm đã mất 1 triệu USD (tương đương khoảng 25,4 tỷ VNĐ, tỷ giá tham khảo 1 USD = 25.400 VNĐ) tiền cổ phiếu chỉ còn 4 tháng nữa là đến hạn cấp quyền sở hữu, trong khi RSU chiếm khoảng 70% tổng thu nhập của anh ấy, theo báo cáo của Time.
Một số nhân viên còn phát hiện ra rằng, nếu họ được công ty phân loại là "nhân viên làm việc từ xa" và không làm việc ở các bang có quy định bảo vệ người lao động mạnh mẽ hơn như California hay New York, công ty tuyên bố họ không đủ điều kiện hưởng các biện pháp bảo vệ theo Đạo luật WARN. Đạo luật WARN yêu cầu các công ty thực hiện sa thải hàng loạt phải thông báo trước 2 tháng cho nhân viên. Nó được kích hoạt khi có từ 50 người trở lên bị ảnh hưởng tại một địa điểm. Bằng cách phân loại nhân viên là làm việc từ xa, Oracle có thể lách các yêu cầu về địa điểm tối thiểu này. Thậm chí, một số người không hề hay biết mình bị xếp vào diện làm việc từ xa, vì họ vẫn làm việc theo lịch trình kết hợp (hybrid) và gần văn phòng.
Ngay cả khi được bảo vệ bởi Đạo luật WARN, điều này cũng không nhất thiết kéo dài thời gian trợ cấp. Một cựu nhân viên Oracle cho biết, công ty đã tính khoản lương thông báo 2 tháng theo WARN vào trong gói trợ cấp hiện có (4 tuần cộng thêm 1 tuần mỗi năm).
Trong một thời gian ngắn, một nhóm nhân viên đã cố gắng đàm phán tập thể với Oracle. Theo một lá thư mà TechCrunch có được, ít nhất 90 người đã ký một bản kiến nghị công khai, kêu gọi gã khổng lồ cơ sở dữ liệu và điện toán đám mây này đưa ra các điều khoản tương đương với các công ty công nghệ lớn khác cũng đang sa thải hàng loạt nhân viên dưới danh nghĩa "tái cấu trúc vì AI".
Ví dụ, gói trợ cấp của Meta, theo một email được Business Insider công bố, bắt đầu với 16 tuần lương cơ bản, cộng thêm 2 tuần cho mỗi năm làm việc và chi trả bảo hiểm COBRA trong 18 tháng. Microsoft, công ty đã đưa ra các đề nghị nghỉ hưu tự nguyện cho nhân viên lâu năm, cung cấp việc đẩy nhanh cấp quyền sở hữu cổ phiếu, tối thiểu 8 tuần lương, và thêm 1 đến 2 tuần cho mỗi 6 tháng phục vụ, tùy theo cấp bậc, theo báo cáo của Seattle Times. Còn Cloudflare, công ty vừa cắt giảm 20% nhân sự, đã đề nghị một khoản trợ cấp gộp tương đương với lương cơ bản đến hết năm 2026, cộng với bảo hiểm y tế đến cuối năm, và đẩy nhanh việc cấp quyền sở hữu cổ phiếu đến ngày 15 tháng 8. Điều này có nghĩa là nếu một nhân viên sắp nhận được một đợt cổ phiếu mới, họ sẽ vẫn được nhận.
Tuy nhiên, Oracle đã từ chối đàm phán. Theo một email mà TechCrunch xem được, đó là một kịch bản "chấp nhận hoặc từ bỏ". Khi được hỏi về các điều khoản trợ cấp, việc phân loại nhân viên là làm việc từ xa, và nỗ lực đàm phán không thành công của nhân viên, Oracle đã từ chối bình luận.
Phản ứng này từ công ty không gây ngạc nhiên, ngay cả đối với những người đã hy vọng đàm phán. Nhưng nó thực sự nhấn mạnh một điều: dù cho mức lương cao (thường thông qua cổ phiếu) và những đặc quyền mà nhân viên công nghệ được hưởng khi thị trường lao động thuận lợi, họ lại có rất ít sự bảo vệ khi tình thế đảo ngược.
