Ba mưu sĩ viết kế trong lòng bàn tay trước trận Xích Bích và cái kết khiến Chu Du ngậm ngùi đến chết

[Nguyễn Văn Sơn]

Dòng sông lịch sử cuồn cuộn chảy về đông, cuốn theo bao anh hùng hào kiệt một thuở. Trong trường thiên Tam Quốc diễn nghĩa, nếu có một trận chiến xứng đáng được gọi là kinh điển của mọi thời đại, đó chính là trận Xích Bích, nơi ba vạn quân liên minh Thục Ngô đã đánh tan tám mươi vạn đại quân của Tào Tháo, khiến gã anh hùng miền bắc phải ôm hận tháo chạy. Nhưng ít ai biết rằng, trước khi ngọn lửa bùng cháy trên mặt sông, đã có một cuộc đấu trí âm thầm mà gay cấn không kém, diễn ra ngay trong lòng bàn tay của ba nhà mưu lược lỗi lạc nhất thời bấy giờ.

Năm Kiến An thứ mười ba, Tào Tháo sau khi dẹp yên miền bắc liền thừa thắng kéo quân về phương nam. Kinh Châu chưa đánh đã hàng, đại quân Tào thẳng tiến về phía Vũ Đô như chẻ tre. Trước thế lực ngút trời ấy, Lưu Bị và Tôn Quyền buộc phải gác bỏ hiềm khích, liên thủ chống địch, lấy hiểm trở của sông Trường Giang làm phòng tuyến. Trận Xích Bích bắt đầu từ đây.

Hai bên tuy liên minh nhưng lòng chưa hẳn đã thuận. Quyền lợi giai đoạn sau còn chưa phân định, nên trong buổi yến tiệc bàn kế phá Tào, Chu Du ngầm có ý muốn ra mặt trêu tức sứ giả Thục, hòng chiếm lấy thế chủ động. Bàng Thống và Gia Cát Lượng, hai bậc kỳ tài của Thục, thừa biết dụng ý ấy ngay từ khi bước vào đại sảnh.

Bàng Thống ra tay trước. Khi Chu Du nâng chén mời rượu mà trong chén lại không đầy, Bàng Thống lặng lẽ chỉ vào đó, khiến vị chủ nhà dù tức giận vẫn phải xin lỗi rót thêm. Một cử chỉ nhỏ, nhưng đủ để đẩy cả đám quan lại Đông Ngô vốn muốn làm nhục sứ giả Thục vào thế bị động. Ván cờ lật ngược ngay từ đầu.

Tiếp đó, Chu Du chuyển sang thử tài bàn mưu. Ông mỉm cười mời ba người cùng viết kế sách vào lòng bàn tay, rồi lần lượt mở ra cho mọi người xem. Bàng Thống xòe tay, một chữ duy nhất hiện ra: hỏa. Lửa, quả là kế hiểm, bởi quân Tào vốn là bộ binh phương bắc, không quen thủy chiến, một khi gặp hỏa công trên mặt nước tất sinh loạn. Chu Du cũng từ từ mở bàn tay, và mọi người lại thấy: một chữ hỏa. Cùng một suy nghĩ, cùng một chiến lược, đủ thấy hỏa công là nước cờ tất yếu của trận này.

Nhưng khi Gia Cát Lượng xòe bàn tay ra, cả đại sảnh lặng người. Không phải một chữ hỏa, mà là bốn chữ: hỏa thiêu liên hoàn. Không chỉ dùng lửa, mà phải để lửa lan dây chuyền, nhờ sức gió thổi từ con thuyền này sang con thuyền khác, thiêu rụi toàn bộ thủy quân Tào trong một trận. Bốn chữ ấy không chỉ vượt hơn về mặt chữ nghĩa, mà còn cho thấy tầm nhìn chiến lược rộng hơn, xa hơn, bao quát hơn của Gia Cát Lượng so với cả Bàng Thống lẫn Chu Du.

Câu chuyện sau đó đã quen thuộc với bao thế hệ người đọc. Bàng Thống sang trại Tào hiến kế xích thuyền, Gia Cát Lượng lên đàn cầu gió đông, Chu Du dẫn quân phóng hỏa, và đại quân Tào Tháo bị thiêu tan tành trong một đêm trên mặt sông Trường Giang. Liên minh Thục Ngô toàn thắng, thế chân vạc Tam Quốc từ đó định hình.

Trong suốt buổi yến tiệc ấy, Gia Cát Lượng và Bàng Thống không chỉ giữ được thể diện cho Thục, mà còn biến một bữa tiệc đặt bẫy thành sân khấu của chính họ. Về phần Chu Du, dù tài năng xuất chúng, nhưng sự ganh ghét với Gia Cát Lượng cứ lớn dần theo mỗi lần thua kém, cho đến tận lúc lâm chung vẫn còn thốt lên câu hỏi đau đớn: trời đã sinh Du, sao còn sinh Lượng.

Câu chuyện lòng bàn tay giữa trận Xích Bích nhắc nhở người đời rằng, trong mọi cuộc tranh hùng, kẻ thắng không nhất thiết là người to tiếng hay nhiều quân. Đôi khi, chỉ một tầm nhìn rộng hơn người khác vài bước, một cái đầu lạnh hơn người khác đôi phần, cũng đủ để định đoạt cả một thời đại.