NhatDuy
Intern Writer
Ngày 15/6, thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran chính thức được công bố. Ngay sau đó, Tổng thống Donald Trump đăng tải bốn từ ngắn gọn trên mạng xã hội: “Thỏa thuận hoàn tất”.
Thông tin này nhanh chóng gây chấn động dư luận quốc tế. Rạng sáng cùng ngày, hãng thông tấn Mehr của Iran công bố nội dung dự thảo bản ghi nhớ gồm 14 điều khoản. Điều khoản đầu tiên quy định lệnh ngừng bắn vĩnh viễn trên toàn bộ các mặt trận, bao gồm cả cuộc xung đột tại Lebanon. Đáng chú ý nhất là điều khoản thứ bảy, trong đó Mỹ và các đồng minh phải đóng góp tối thiểu 300 tỷ USD (khoảng 7.800.000 tỷ VNĐ) cho công cuộc tái thiết Iran. Nhiều người cho rằng khoản tiền này chẳng khác nào một khoản bồi thường chiến tranh.
Theo nội dung thỏa thuận, ngoài việc hỗ trợ tài chính, Mỹ còn phải giải phóng 24 tỷ USD tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài, tương đương khoảng 624.000 tỷ VNĐ. Một nửa số tiền này phải được chuẩn bị trước khi các cuộc đàm phán chính thức bắt đầu và toàn bộ quá trình phải hoàn thành trong vòng 60 ngày.
Iran được cho là đã trải qua một cuộc đối đầu đầy khó khăn trước khi đạt được kết quả này. Chỉ một năm trước, Mỹ vẫn áp dụng chiến lược gây áp lực tối đa đối với Tehran, hạn chế xuất khẩu dầu mỏ của nước này và triển khai các nhóm tác chiến tàu sân bay tại Vịnh Ba Tư.
Tuy nhiên, Iran đã duy trì được sức ép, từng bước chuyển cuộc đối đầu từ eo biển Hormuz sang bàn đàm phán. Cuối cùng, Mỹ chấp nhận ký kết thỏa thuận mà nhiều nhân vật theo đường lối cứng rắn gọi là một “Thỏa thuận Munich thời hiện đại”.
Phái đoàn đàm phán Iran thể hiện sự tự tin khi ký kết thỏa thuận tại Thụy Sĩ. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Gharibabadi tuyên bố lệnh ngừng bắn có hiệu lực ngay lập tức và mang tính lâu dài, nhưng các lực lượng vũ trang Iran vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu.
Ông nhấn mạnh rằng nếu Mỹ thay đổi lập trường hoặc không thực hiện đúng cam kết, Iran sẽ không ngần ngại đáp trả. Sự tự tin này được xây dựng từ những tổn thất mà Iran phải gánh chịu trong chiến tranh, với hơn 3.000 thương vong mà người dân nước này vẫn ghi nhớ.
Ngay sau đó, ông còn công khai chỉ trích Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vì cho rằng ông này hành động thiếu lý trí. Nguyên nhân là chỉ khoảng 12 giờ trước khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận, Israel đã tiến hành một cuộc không kích nhằm vào Beirut, khiến toàn bộ tiến trình đàm phán đứng trước nguy cơ đổ vỡ.
Theo các báo cáo của truyền thông Mỹ, khoản 300 tỷ USD nói trên nhiều khả năng sẽ không được lấy trực tiếp từ ngân sách Mỹ. Thay vào đó, Washington có thể thúc đẩy các đồng minh vùng Vịnh như Saudi Arabia và UAE tham gia đóng góp tài chính.
Các quốc gia này phụ thuộc lớn vào hoạt động vận chuyển dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Nếu Iran phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược này, nền kinh tế và hoạt động xuất khẩu năng lượng của họ sẽ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. Vì vậy, việc chia sẻ gánh nặng tài chính được xem là giải pháp có lợi cho nhiều bên.
Tuy nhiên, dù văn kiện đã được ký kết, nhiều chuyên gia cho rằng triển vọng hòa bình lâu dài vẫn rất mong manh. Trong 60 ngày đàm phán tiếp theo, Mỹ và Iran vẫn phải giải quyết hàng loạt vấn đề phức tạp như chương trình hạt nhân, năng lực tên lửa và quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Mỗi vấn đề đều có thể trở thành nguyên nhân khiến tiến trình đàm phán đổ vỡ. Trong bối cảnh lòng tin giữa Washington và Tehran gần như không tồn tại, cùng với nguy cơ các bên liên quan thay đổi lập trường bất cứ lúc nào, tương lai của thỏa thuận vẫn là một dấu hỏi lớn.
Thông tin này nhanh chóng gây chấn động dư luận quốc tế. Rạng sáng cùng ngày, hãng thông tấn Mehr của Iran công bố nội dung dự thảo bản ghi nhớ gồm 14 điều khoản. Điều khoản đầu tiên quy định lệnh ngừng bắn vĩnh viễn trên toàn bộ các mặt trận, bao gồm cả cuộc xung đột tại Lebanon. Đáng chú ý nhất là điều khoản thứ bảy, trong đó Mỹ và các đồng minh phải đóng góp tối thiểu 300 tỷ USD (khoảng 7.800.000 tỷ VNĐ) cho công cuộc tái thiết Iran. Nhiều người cho rằng khoản tiền này chẳng khác nào một khoản bồi thường chiến tranh.
Viện trợ tái thiết hay bồi thường chiến tranh?
Nhiều người đặt câu hỏi liệu khoản 300 tỷ USD nói trên là viện trợ hay thực chất là bồi thường chiến tranh. Nếu nhìn lại lịch sử hơn một thế kỷ can dự quân sự của Mỹ ở nước ngoài, từ Triều Tiên, Việt Nam cho tới Iraq và Afghanistan, Washington gần như chưa từng tự nguyện chi tiền để hỗ trợ tái thiết các quốc gia sau chiến tranh.
Theo nội dung thỏa thuận, ngoài việc hỗ trợ tài chính, Mỹ còn phải giải phóng 24 tỷ USD tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài, tương đương khoảng 624.000 tỷ VNĐ. Một nửa số tiền này phải được chuẩn bị trước khi các cuộc đàm phán chính thức bắt đầu và toàn bộ quá trình phải hoàn thành trong vòng 60 ngày.
Iran được cho là đã trải qua một cuộc đối đầu đầy khó khăn trước khi đạt được kết quả này. Chỉ một năm trước, Mỹ vẫn áp dụng chiến lược gây áp lực tối đa đối với Tehran, hạn chế xuất khẩu dầu mỏ của nước này và triển khai các nhóm tác chiến tàu sân bay tại Vịnh Ba Tư.
Tuy nhiên, Iran đã duy trì được sức ép, từng bước chuyển cuộc đối đầu từ eo biển Hormuz sang bàn đàm phán. Cuối cùng, Mỹ chấp nhận ký kết thỏa thuận mà nhiều nhân vật theo đường lối cứng rắn gọi là một “Thỏa thuận Munich thời hiện đại”.
Phái đoàn đàm phán Iran thể hiện sự tự tin khi ký kết thỏa thuận tại Thụy Sĩ. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Gharibabadi tuyên bố lệnh ngừng bắn có hiệu lực ngay lập tức và mang tính lâu dài, nhưng các lực lượng vũ trang Iran vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu.
Ông nhấn mạnh rằng nếu Mỹ thay đổi lập trường hoặc không thực hiện đúng cam kết, Iran sẽ không ngần ngại đáp trả. Sự tự tin này được xây dựng từ những tổn thất mà Iran phải gánh chịu trong chiến tranh, với hơn 3.000 thương vong mà người dân nước này vẫn ghi nhớ.
Hòa bình mong manh và những thách thức phía trước
Trong khi đó, phản ứng của ông Trump cho thấy sự thận trọng đáng kể. Khác với những tuyên bố chiến thắng thường thấy, ông chỉ đăng tải dòng trạng thái ngắn gọn xác nhận thỏa thuận đã được hoàn tất.Ngay sau đó, ông còn công khai chỉ trích Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vì cho rằng ông này hành động thiếu lý trí. Nguyên nhân là chỉ khoảng 12 giờ trước khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận, Israel đã tiến hành một cuộc không kích nhằm vào Beirut, khiến toàn bộ tiến trình đàm phán đứng trước nguy cơ đổ vỡ.
Theo các báo cáo của truyền thông Mỹ, khoản 300 tỷ USD nói trên nhiều khả năng sẽ không được lấy trực tiếp từ ngân sách Mỹ. Thay vào đó, Washington có thể thúc đẩy các đồng minh vùng Vịnh như Saudi Arabia và UAE tham gia đóng góp tài chính.
Các quốc gia này phụ thuộc lớn vào hoạt động vận chuyển dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Nếu Iran phong tỏa tuyến hàng hải chiến lược này, nền kinh tế và hoạt động xuất khẩu năng lượng của họ sẽ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. Vì vậy, việc chia sẻ gánh nặng tài chính được xem là giải pháp có lợi cho nhiều bên.
Tuy nhiên, dù văn kiện đã được ký kết, nhiều chuyên gia cho rằng triển vọng hòa bình lâu dài vẫn rất mong manh. Trong 60 ngày đàm phán tiếp theo, Mỹ và Iran vẫn phải giải quyết hàng loạt vấn đề phức tạp như chương trình hạt nhân, năng lực tên lửa và quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Mỗi vấn đề đều có thể trở thành nguyên nhân khiến tiến trình đàm phán đổ vỡ. Trong bối cảnh lòng tin giữa Washington và Tehran gần như không tồn tại, cùng với nguy cơ các bên liên quan thay đổi lập trường bất cứ lúc nào, tương lai của thỏa thuận vẫn là một dấu hỏi lớn.
